Jak wybrać komornika? Właściwość i komornik z wyboru

Wybór komornika zaczyna się od ustalenia, kto jest właściwy według Kodeksu postępowania cywilnego – co do zasady komornik przy sądzie rejonowym miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika. Nie musisz jednak na nim poprzestać: w większości spraw o zapłatę możesz wybrać innego komornika z obszaru tego samego sądu apelacyjnego (art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych). Wyjątkiem jest m.in. egzekucja z nieruchomości. Poniżej wyjaśniamy, jak ustalić właściwość, kiedy wybór jest dozwolony, kiedy komornik może odmówić i na co patrzeć w praktyce.

Tekst uzupełnia przewodnik egzekucja komornicza od A do Z, który opisuje całe postępowanie egzekucyjne.

Który komornik jest właściwy według KPC?

Komornik działa na obszarze swojego rewiru, czyli obszaru właściwości sądu rejonowego, przy którym został powołany (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych). W jednym rewirze może działać kilku komorników (art. 8 ust. 3) – każdy z nich jest wtedy właściwy i możesz złożyć wniosek do dowolnego z nich bez żadnych dodatkowych oświadczeń.

To, który rewir jest właściwy, zależy od sposobu egzekucji:

Sposób egzekucji	Właściwy komornik	Przepis KPC
Ruchomości (np. samochód, sprzęt)	komornik ogólnej właściwości dłużnika	art. 844 § 1
Wynagrodzenie za pracę	komornik przy sądzie rejonowym ogólnej właściwości dłużnika	art. 880
Rachunek bankowy	komornik ogólnej właściwości dłużnika	art. 889 § 1
Wierzytelności i inne prawa majątkowe	komornik sądu właściwości ogólnej dłużnika	art. 895 § 1
Nieruchomość	komornik przy sądzie, w którego okręgu leży nieruchomość	art. 921 § 1

„Ogólna właściwość” to w uproszczeniu miejsce zamieszkania osoby fizycznej (art. 27 KPC) albo siedziba spółki czy innej osoby prawnej (art. 30 KPC). W sprawie o zapłatę przeciwko firmie decyduje więc zwykle adres z KRS lub CEIDG. Jeśli dłużnik nie ma w Polsce miejsca zamieszkania, siedziby ani oddziału, przy ruchomościach właściwy jest komornik, w którego okręgu się one znajdują (art. 844 § 1 KPC).

Komornik właściwy według KPC nie może odmówić przyjęcia wniosku o wszczęcie egzekucji (art. 9 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych). To ważna gwarancja – niezależnie od obłożenia kancelarii sprawa zostanie przyjęta.

Na czym polega wybór komornika (art. 10 ustawy o komornikach sądowych)?

W sprawach o wykonanie orzeczeń sądowych i innych tytułów wykonawczych wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego według KPC (art. 10 ust. 1). Wybrany komornik działa wtedy poza swoim rewirem (art. 10 ust. 2).

W praktyce oznacza to, że:

• nie wybierasz z całej Polski – tylko z obszaru jednej apelacji, tej, w której leży rewir komornika właściwego,
• wybór jest możliwy także wtedy, gdy wybrany komornik ma kancelarię w innym mieście niż dłużnik,
• do wniosku o wszczęcie egzekucji dołączasz pisemne oświadczenie, że korzystasz z prawa wyboru komornika (art. 10 ust. 3). Jak ułożyć cały wniosek, opisujemy w tekście wniosek egzekucyjny – co musi zawierać.

Wierzyciel zachowuje też pewną elastyczność później: na jego wniosek komornik przekazuje sprawę innemu komornikowi właściwemu według KPC, o ile ten pisemnie zgodzi się ją przyjąć (art. 10 ust. 9).

Kiedy nie można wybrać komornika?

Prawo wyboru nie obejmuje spraw (art. 10 ust. 1 pkt 1–5 ustawy o komornikach sądowych):

1. o egzekucję z nieruchomości,
2. o wydanie nieruchomości,
3. o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości,
4. o opróżnienie pomieszczeń, w tym lokali mieszkalnych, z osób lub rzeczy,
5. w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio.

Jeśli więc chcesz egzekwować z mieszkania lub działki dłużnika, wniosek trafi do komornika przy sądzie, w którego okręgu leży nieruchomość (art. 921 § 1 KPC). Gdy nieruchomość leży w okręgu kilku sądów, wybór między nimi należy do wierzyciela (art. 921 § 2 KPC) – ale to wybór między komornikami właściwymi, a nie „komornik z wyboru” w rozumieniu art. 10.

Uwaga na jeszcze jedną sytuację: jeśli komornik niebędący komornikiem ogólnej właściwości dłużnika prowadzi egzekucję, a wierzyciel chce, by sąd nakazał przymusowe doprowadzenie dłużnika w celu złożenia wykazu majątku, taki wniosek traktuje się jako żądanie przekazania sprawy komornikowi właściwości ogólnej (art. 801¹ § 4 KPC).

Kiedy komornik z wyboru odmówi przyjęcia sprawy?

Ustawa chroni przed przeciążeniem popularnych kancelarii. Komornik wybrany przez wierzyciela musi odmówić wszczęcia egzekucji, gdy spełniony jest choć jeden warunek (art. 10 ust. 4):

Przesłanka	Wyjątek / doprecyzowanie
zaległość w prowadzonych egzekucjach przekracza 6 miesięcy	nie dotyczy kancelarii, do której w poprzednim roku wpłynęło nie więcej niż 1000 spraw
wpływ spraw w danym roku przekroczył 2500, a skuteczność w poprzednim roku nie przekroczyła 35%	skuteczność = stosunek spraw zakończonych całkowitym wyegzekwowaniem do spraw, które wpłynęły w poprzednim roku (art. 10 ust. 5)
wpływ spraw w danym roku przekroczył 5000	–

Dodatkowo komornik może odmówić wierzycielowi, od którego w danym roku wpłynęło do kancelarii ponad 100 wniosków (art. 10 ust. 8). Nowy komornik w pierwszych dwóch latach kalendarzowych może przyjąć najwyżej 2500 spraw z wyboru rocznie (art. 10 ust. 7).

Odmowa ma formę postanowienia, które komornik doręcza wierzycielowi razem z tytułem wykonawczym i wnioskiem. W przypadkach z ust. 4 i 8 skarga na takie postanowienie nie przysługuje (art. 10 ust. 12). Tracisz więc czas, dlatego przed wysłaniem wniosku warto sprawdzić, czy kancelaria przyjmuje sprawy z wyboru. Gdy przesłanki odmowy wystąpią w danym półroczu, na stronie internetowej sądu rejonowego zamieszcza się o tym wzmiankę (art. 8 ust. 9).

Jeśli komornik przyjmie sprawę, a dopiero później ustali, że dłużnik mieszkał poza jego rewirem i zachodziły przesłanki odmowy, przekaże sprawę komornikowi właściwości ogólnej dłużnika. Gdy w tym rewirze działa kilku komorników, najpierw wzywa wierzyciela, by w 7 dni wskazał jednego z nich – inaczej wybierze sam (art. 10 ust. 10).

Ile kosztuje komornik z wyboru?

Opłaty egzekucyjne wynikają z ustawy o kosztach komorniczych i nie zależą od tego, którego komornika wybierzesz – ich wysokość i zasady omawiamy w tekście opłaty komornicze. Różnica dotyczy wydatków: jeśli komornik wybrany przez wierzyciela podejmuje czynności poza swoim rewirem, jego diety, koszty przejazdów i noclegów (oraz pracowników kancelarii) i koszty transportu specjalistycznego obciążają wierzyciela, nawet gdy ma zwolnienie od kosztów komorniczych. Nie wlicza się ich do kosztów, które płaci dłużnik (art. 8 ustawy o kosztach komorniczych).

Wniosek praktyczny: przy egzekucji z rachunku bankowego czy wierzytelności – prowadzonej głównie korespondencyjnie i elektronicznie – odległość kancelarii od dłużnika ma niewielkie znaczenie. Przy zajęciu ruchomości, które wymaga wyjazdu w teren, komornik z daleka może oznaczać dodatkowe koszty po Twojej stronie.

Na co patrzeć, wybierając komornika w praktyce?

Nie ma oficjalnego rankingu „najlepszych komorników”, a skuteczność egzekucji zależy przede wszystkim od majątku dłużnika. Warto jednak sprawdzić kilka rzeczy:

• Obłożenie i przyjmowanie spraw z wyboru – wzmianka na stronie sądu (art. 8 ust. 9) to najprostszy sygnał, że kancelaria jest przeciążona.
• Rodzaj majątku dłużnika – przy firmie najczęściej liczy się szybkie zajęcie rachunku bankowego i wierzytelności od kontrahentów. Przy ruchomościach ważna jest bliskość kancelarii.
• Kontakt i tempo reakcji – zadzwoń lub napisz do kancelarii przed złożeniem wniosku. Sposób, w jaki odpowiada na proste pytania, wiele mówi o tym, jak będzie informować o postępach egzekucji.
• Rekomendacje innych wierzycieli – opinie znajomych przedsiębiorców czy księgowej są cenniejsze niż anonimowe oceny w internecie.

Dane kontaktowe znajdziesz w wykazie komorników prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości (art. 8 ust. 7), w wykazie na stronie każdego sądu rejonowego (art. 8 ust. 8) oraz w wyszukiwarce komorników Krajowej Rady Komorniczej. Warto też pilnować terminu: roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem czy nakazem zapłaty przedawnia się co do zasady po 6 latach (art. 125 § 1 KC), a kalkulator przedawnienia pomoże sprawdzić, ile masz czasu na wniosek. Jeśli egzekucja mimo dobrego wyboru nie przyniesie efektu, zajrzyj do tekstu komornik nic nie znalazł – co dalej.

Najpierw tytuł wykonawczy, potem komornik

Wybór komornika ma znaczenie dopiero wtedy, gdy masz tytuł wykonawczy – np. nakaz zapłaty albo wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności (w EPU sąd nadaje ją z urzędu). Bez niego żaden komornik nie wszcznie egzekucji. Kolejność jest prosta: pozew, wyrok, komornik. Jeśli jeszcze nie masz tytułu, pierwszym krokiem jest pozew o zapłatę za 299 zł przygotowany przez prawnika. Jak przejść całą drogę sądową, wyjaśnia też poradnik pozew o zapłatę faktury w 5 krokach na blogu Pozywacz.pl.

Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł – online, bez wizyt w kancelarii. To zwykle tańsze niż zlecenie całej sprawy kancelarii i bezpieczniejsze niż wzór z internetu. Zanim złożysz pozew, przelicz należność kalkulatorem odsetek ustawowych – dobrze policzone odsetki w pozwie przełożą się na tytuł wykonawczy, a potem na wniosek do komornika.

Podsumowanie

Co do zasady właściwy jest komornik przy sądzie rejonowym miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika (art. 844, 880, 889, 895 KPC), a przy nieruchomości – przy sądzie, w którego okręgu ona leży (art. 921 KPC). W pozostałych sprawach możesz wybrać innego komornika z obszaru tego samego sądu apelacyjnego, dołączając do wniosku pisemne oświadczenie o wyborze (art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o komornikach sądowych). Komornik z wyboru musi odmówić przy przekroczeniu progów zaległości i wpływu spraw, a jego koszty dojazdu poza rewir pokrywasz sam. Wybieraj z głową: sprawdź stronę sądu, dopasuj kancelarię do majątku dłużnika i nie licz na rankingi – skuteczność zależy przede wszystkim od tego, co dłużnik ma.