Zajęcie rachunku bankowego przez komornika – jak działa i ile zabierze

Zajęcie rachunku bankowego przez komornika (potocznie: zajęcie konta) to dla wierzyciela najszybsza i zwykle najskuteczniejsza droga do odzyskania pieniędzy. Komornik wysyła do banku elektroniczne zawiadomienie, bank od tej chwili nie wypłaca dłużnikowi środków i przelewa je komornikowi – także te, które wpłyną później (art. 889–890 KPC). Ograniczeniem jest kwota wolna od zajęcia, ale chroni ona tylko rachunki osób prywatnych, a nie rachunek spółki.

Co jest potrzebne, żeby komornik zajął konto dłużnika?

Komornik nie zajmie rachunku na podstawie samej faktury ani wezwania do zapłaty. Potrzebny jest tytuł wykonawczy – najczęściej prawomocny wyrok albo nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności. W EPU sąd nadaje klauzulę z urzędu (art. 782 § 2 KPC), w pozostałych sprawach co do zasady na wniosek wierzyciela. Jak dojść od nakazu do wniosku egzekucyjnego, opisujemy w tekście nakaz zapłaty – co dalej, a cały proces sądowy – w poradniku jak przebiega sprawa o zapłatę.

Jeśli nie masz jeszcze żadnego orzeczenia, zacznij od sądu. Najpierw wyślij przedsądowe wezwanie do zapłaty, a gdy nie pomoże – złóż pozew. To pozew jest pierwszym krokiem do zajęcia konta dłużnika: bez wyroku lub nakazu komornik nie ma podstawy do działania. Możesz go napisać samodzielnie albo zlecić pozew o zapłatę za 299 zł prawnikowi.

Wniosek o wszczęcie egzekucji pozwala komornikowi stosować wszystkie sposoby egzekucji poza nieruchomościami (art. 799 § 1 KPC). Możesz jednak wskazać, że zależy Ci przede wszystkim na rachunkach bankowych.

Jak komornik ustala rachunki dłużnika (OGNIVO)

Nie musisz znać banku dłużnika ani numeru jego konta. Komornik może żądać od banków informacji o stanie majątkowym dłużnika (art. 761 § 1¹ KPC), a Prawo bankowe zwalnia banki z tajemnicy bankowej wobec komornika w zakresie rachunków, ich liczby, stanów i obrotów (art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. ł Prawa bankowego). Gdy informacje można uzyskać przez system teleinformatyczny, komornik musi z niego korzystać (art. 761 § 2² KPC).

W praktyce służy do tego system OGNIVO prowadzony przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Komornik wysyła jedno zapytanie, które trafia do banków podłączonych do systemu, i w krótkim czasie dowiaduje się, gdzie dłużnik ma rachunki. Tą samą drogą przesyła potem zawiadomienia o zajęciu – komornik doręcza bankowi pisma przez system teleinformatyczny, a bank odpowiada wyłącznie tą drogą (art. 893²a KPC).

Mimo to warto podać we wniosku numer rachunku, jeśli go znasz – np. z faktur, przelewów czy korespondencji. Przy rachunkach w spółdzielczych kasach (SKOK) stosuje się te same przepisy (art. 893⁴ KPC).

Jak przebiega zajęcie rachunku bankowego krok po kroku

Procedurę opisują art. 889–893 KPC:

1. Zawiadomienie do banku. Komornik wzywa bank, by nie wypłacał środków z rachunku bez jego zgody do wysokości długu z kosztami egzekucji, albo by w ciągu 7 dni zawiadomił o przeszkodzie (art. 889 § 1 pkt 1 KPC). Zawiadomienie działa nawet bez wskazania numeru rachunku.
2. Zawiadomienie dłużnika i wierzyciela. Dłużnik dostaje odpis zawiadomienia o zakazie wypłat, a wierzyciel – odpis pisma wysłanego do banku (art. 889 § 1 pkt 2 i § 2 KPC).
3. Moment zajęcia. Zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia bankowi (art. 890 § 1 KPC). Dłużnik dowiaduje się zwykle później, więc nie ma czasu na wypłatę pieniędzy.
4. Przekazanie środków. Bank niezwłocznie przelewa zajęte środki na rachunek komornika (art. 889² KPC). Rachunek walutowy przelicza po kursie kupna NBP (art. 889¹ KPC).
5. Kolejne wpływy. Zajęcie obejmuje też kwoty wpłacone po jego dokonaniu i środki na rachunkach otwartych później (art. 890 § 1 KPC). Konto jest „odkurzane” na bieżąco, aż do spłaty długu.

Bank, który nie wykona zajęcia prawidłowo, np. wypłaci dłużnikowi zablokowane środki, odpowiada wobec wierzyciela za szkodę (art. 892 § 1 KPC).

Ile wynosi kwota wolna od zajęcia na koncie osoby fizycznej?

Art. 54 ust. 1 Prawa bankowego chroni środki na rachunkach oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych (ROR) i lokatach oszczędnościowych jednej osoby. Wolna od zajęcia jest kwota równa 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym trwa zajęcie – bez względu na liczbę umów i banków.

Element	Zasada
Wysokość	75% minimalnego wynagrodzenia – w 2026 r. 3604,50 zł (4806 zł × 75%)
Okres	każdy miesiąc kalendarzowy, w którym obowiązuje zajęcie
Rachunki	oszczędnościowe, ROR, lokaty oszczędnościowe osoby fizycznej
Kilka rachunków	jedna kwota łącznie, niezależnie od liczby umów
Rachunek wspólny kilku osób	jedna kwota, niezależnie od liczby współposiadaczy (art. 54 ust. 2)
Rachunek firmowy, rachunek spółki	brak kwoty wolnej

Poza kwotą wolną zajęcie nie obejmuje środków z określonych świadczeń, m.in. świadczenia wychowawczego, świadczeń rodzinnych, alimentów czy świadczenia „Dobry start” (art. 890 § 1¹ i art. 833 § 6 KPC; art. 54a Prawa bankowego).

Dla wierzyciela oznacza to, że przy dłużniku prywatnym, który ma na koncie tylko pensję, egzekucja z rachunku może dać niewiele. Wtedy lepsze bywa zajęcie wynagrodzenia u pracodawcy.

Zajęcie rachunku firmowego – dlaczego spółka nie ma ochrony

Kwota wolna z art. 54 Prawa bankowego dotyczy tylko rachunków osób fizycznych. Rachunek bieżący spółki z o.o., spółki akcyjnej czy spółki osobowej nie jest chroniony – komornik może zająć całe saldo do wysokości długu z kosztami. Wyjątek dotyczy każdego zajętego rachunku: za zezwoleniem komornika bank może dokonywać bieżących wypłat na wynagrodzenia pracowników (z podatkami i składkami) oraz na zasądzone alimenty – do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS, po złożeniu komornikowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu (art. 890 § 2 i § 2¹ KPC). Przeważa pogląd, że limit liczy się dla każdego pracownika osobno, a nie dla całej listy płac – pensje wyższe od przeciętnego wynagrodzenia nie zostaną więc wypłacone w całości.

Przy przedsiębiorcy prowadzącym jednoosobową działalność dłużnikiem jest osoba fizyczna. Komornik może zająć zarówno jej rachunek firmowy, jak i prywatne ROR – ochronę kwotą wolną mają jednak tylko rachunki wymienione w art. 54 (oszczędnościowe, ROR, lokaty oszczędnościowe), a nie rachunek rozliczeniowy firmy prowadzony na podstawie art. 49 ust. 2 pkt 3 Prawa bankowego.

Dlatego wobec aktywnych firm zajęcie rachunku jest najskuteczniejszą formą egzekucji:

• firma, która działa, ma regularne wpływy od klientów – a zajęcie obejmuje każdy nowy przelew,
• przedsiębiorca nie może prowadzić działalności bez konta, więc zajęcie szybko skłania go do ugody lub spłaty,
• nie trzeba szacować ani sprzedawać majątku, jak przy ruchomościach czy nieruchomościach.

Pozostałe sposoby egzekucji i kolejność działań opisujemy w przewodniku po egzekucji komorniczej.

Co może pójść nie tak przy zajęciu konta?

• Kilku wierzycieli. Gdy zajęć jest kilka, a pieniędzy za mało, bank wstrzymuje wypłaty i informuje komorników, a sprawy łączy jeden komornik (art. 889 § 3 KPC). Przy zbiegu z egzekucją skarbową pierwszeństwo ma co do zasady organ, który zajął rachunek pierwszy (art. 891 § 1 KPC).
• Blokada rachunku przez skarbówkę. W czasie blokady rachunku w trybie Ordynacji podatkowej (STIR) wykonanie zajęcia komorniczego jest co do zasady wstrzymane (art. 890² KPC).
• Rachunek wspólny. Komornik może zająć rachunek wspólny dłużnika z inną osobą, ale egzekucja dotyczy udziału dłużnika – przy braku umowy domniemywa się równe udziały (art. 891¹ KPC). Z rachunku wspólnego małżonków egzekucja jest dopuszczalna na podstawie tytułu przeciwko jednemu z nich (art. 891² KPC). Więcej o tym, co komornik zajmie z majątku wspólnego, piszemy osobno.
• Puste konto. Zajęcie trwa, więc warto poczekać na wpływy, zanim uznasz egzekucję za bezskuteczną.

Ile kosztuje zajęcie rachunku dla wierzyciela?

Koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji zwraca wierzycielowi dłużnik i ściąga się je razem z długiem (art. 770 § 1 KPC). Opłatę egzekucyjną komornik pobiera co do zasady od dłużnika, a wierzyciel wykłada głównie zaliczki na wydatki – szczegóły w tekście opłaty komornicze. Do kwoty dochodzonej w egzekucji doliczane są odsetki za opóźnienie z tytułu wykonawczego – możesz je sprawdzić w kalkulatorze odsetek ustawowych.

Czy można zająć rachunek bankowy dłużnika przed wyrokiem?

Jeśli obawiasz się, że dłużnik wyprowadzi pieniądze w trakcie procesu, możesz wnioskować o zabezpieczenie przez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (art. 747 pkt 1 KPC). Nakaz zapłaty z postępowania nakazowego jest od chwili wydania tytułem zabezpieczenia, wykonalnym bez klauzuli (art. 492 § 1 KPC). Środki zostają wtedy zablokowane, a gdy uzyskasz tytuł wykonawczy, komornik zajmuje ten rachunek już w egzekucji – z tą chwilą dłużnik traci uprawnienia do wypłat, które mógł mieć w toku zabezpieczenia (art. 890¹ KPC).

Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł – online, bez wizyt w kancelarii. Jak przebiega cały proces, opisuje też poradnik pozew o zapłatę faktury w 5 krokach, a o samej usłudze przeczytasz na stronie Pozywacz.pl.

Podsumowanie

Zajęcie konta przez komornika wymaga tytułu wykonawczego i wniosku o egzekucję, ale numer rachunku nie jest potrzebny – komornik ustala rachunki elektronicznie, w praktyce przez system OGNIVO. Zajęcie działa od doręczenia zawiadomienia bankowi i obejmuje także przyszłe wpływy. Osobie fizycznej zostaje kwota wolna – 75% minimalnego wynagrodzenia, w 2026 r. 3604,50 zł miesięcznie – a rachunek spółki takiej ochrony nie ma. Dlatego wobec działającej firmy to zwykle najszybsza droga do odzyskania pieniędzy.