Nakaz zapłaty – co dalej? Od nakazu do komornika

Nakaz zapłaty to duży krok, ale nie meta. Wielu wierzycieli zatrzymuje się w tym miejscu, czekając, aż dłużnik „sam zrozumie”. Tymczasem od nakazu do pieniędzy prowadzą jeszcze trzy formalne kroki: uprawomocnienie, klauzula wykonalności i wniosek do komornika.

Krok 1: ile czasu ma dłużnik na reakcję?

Sąd doręcza nakaz zapłaty dłużnikowi. Od doręczenia biegnie termin na zapłatę albo zaskarżenie nakazu (art. 480² § 2 KPC):

• w postępowaniu upominawczym (i w EPU) – dwa tygodnie na wniesienie sprzeciwu,
• w postępowaniu nakazowym – miesiąc na wniesienie zarzutów.

Przy doręczeniu za granicę terminy są dłuższe. Jeśli dłużnik nie zareaguje, nakaz ma skutki prawomocnego wyroku.

Gdy dłużnik nie odbiera korespondencji z sądu, termin nie zacznie biec, dopóki nakaz nie zostanie skutecznie doręczony. Jak sobie z tym poradzić, opisujemy w tekście dłużnik nie odbiera listów z sądu.

Co jeśli dłużnik wniósł sprzeciw lub zarzuty?

• Postępowanie upominawcze – sprzeciw powoduje, że nakaz traci moc w zaskarżonej części (art. 505 § 2 KPC), a sąd rozpoznaje sprawę według zwykłych przepisów. Jak taki sprzeciw wygląda od strony pozwanego, opisujemy w tekście sprzeciw od nakazu zapłaty.
• Postępowanie nakazowe – zarzuty nie powodują utraty mocy nakazu. Sąd rozpoznaje sprawę i wyrokiem utrzymuje nakaz w mocy albo go uchyla (art. 493 § 4 KPC). Pozwany płaci od zarzutów trzy czwarte opłaty od pozwu (art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; konsument nie więcej niż 750 zł).
• EPU – po sprzeciwie sąd umarza postępowanie (art. 505³⁶ KPC). Jeśli w ciągu 3 miesięcy od wydania postanowienia o umorzeniu wniesiesz zwykły pozew o to samo roszczenie, skutki wniesienia pozwu – w tym przerwanie biegu przedawnienia – liczą się od dnia pozwu w EPU (art. 505³⁷ § 2 KPC).

Więcej o różnicach przeczytasz w tekście EPU czy pozew tradycyjny.

Krok 2: jak uzyskać klauzulę wykonalności?

Prawomocny nakaz to tytuł egzekucyjny. Żeby komornik mógł działać, potrzebny jest tytuł wykonawczy, czyli nakaz zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

• W EPU sąd nadaje klauzulę z urzędu, niezwłocznie po uprawomocnieniu się nakazu (art. 782 § 2 KPC). Nie musisz składać wniosku, a komornik weryfikuje tytuł w systemie e-sądu.
• W pozostałych sprawach (postępowanie upominawcze i nakazowe w zwykłym sądzie) klauzulę nadaje się na wniosek wierzyciela (art. 782 § 1 KPC). Wniosek składasz do sądu, który wydał nakaz.

Sąd powinien rozpoznać wniosek niezwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni od jego złożenia (art. 781¹ KPC), choć w praktyce bywa różnie.

Krok 3: jak wybrać komornika?

Masz dwie możliwości:

• komornik właściwy według KPC – co do zasady działający przy sądzie rejonowym, w którego okręgu dłużnik ma miejsce zamieszkania lub siedzibę albo znajduje się jego majątek,
• komornik z wyboru – innego komornika z obszaru tego samego sądu apelacyjnego (art. 10 ustawy o komornikach sądowych). Wybór nie obejmuje m.in. egzekucji z nieruchomości, a do wniosku dołączasz pisemne oświadczenie, że korzystasz z prawa wyboru.

Komornik z wyboru może odmówić przyjęcia sprawy, gdy przekroczy ustawowe limity zaległości lub wpływu spraw. Przy wyborze warto kierować się tym, jak sprawnie dana kancelaria prowadzi egzekucje w regionie.

Krok 4: co wpisać we wniosek o wszczęcie egzekucji?

We wniosku podajesz:

• dane wierzyciela i dłużnika (w tym PESEL lub NIP, jeśli znasz),
• tytuł wykonawczy (oryginał albo dane z systemu EPU),
• kwotę: należność główną, odsetki, koszty procesu,
• sposoby egzekucji: z rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości, nieruchomości, wierzytelności – albo wniosek o prowadzenie egzekucji ze wszystkich składników majątku,
• znane Ci informacje o majątku: bank, pracodawcę, kontrahentów, nieruchomości.

Odsetki zwykle wskazujesz jako należne od określonej daty do dnia zapłaty, zgodnie z nakazem. Jeśli chcesz wiedzieć, ile to już jest w złotówkach, pomoże kalkulator odsetek ustawowych.

Im więcej konkretów, tym szybciej komornik dotrze do pieniędzy. W praktyce często najszybsze efekty daje egzekucja z rachunku bankowego – komornik ustala rachunki dłużnika drogą elektroniczną.

Ile kosztuje egzekucja komornicza?

Wierzyciel może zostać wezwany do uiszczenia zaliczki na wydatki, np. na zapytania do rejestrów czy koszty doręczeń.

Opłatę egzekucyjną komornik ściąga co do zasady od dłużnika: 10% wyegzekwowanej kwoty, a 3%, jeśli dłużnik zapłaci w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji (art. 27 ustawy o kosztach komorniczych). Gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, część wydatków może jednak zostać po stronie wierzyciela.

Co jeśli dłużnik nie ma majątku?

Komornik umorzy postępowanie, jeśli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów (art. 824 § 1 pkt 3 KPC). Nie oznacza to końca sprawy:

• Tytuł wykonawczy wraca do Ciebie i możesz go wykorzystać ponownie, gdy sytuacja dłużnika się poprawi.
• Roszczenie stwierdzone prawomocnym nakazem przedawnia się co do zasady po 6 latach (art. 125 § 1 KC). Wniosek o wszczęcie egzekucji przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 KC). Datę graniczną możesz sprawdzić w kalkulatorze przedawnienia.
• Możesz złożyć do sądu wniosek o wyjawienie majątku przez dłużnika (art. 913 KPC). Dłużnik składa wykaz majątku pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Zanim w ogóle dojdzie do nakazu

Najszybsza droga do nakazu zapłaty to dobrze przygotowany pozew z kompletem dokumentów. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł – opisujesz sprawę online, bez wizyty w kancelarii. Przed pozwem warto jeszcze wysłać wezwanie do zapłaty – jeśli nie chcesz pisać go sam, możesz zamówić przedsądowe wezwanie za 99 zł. Cały proces od faktury do pieniędzy opisujemy w poradniku jak odzyskać dług od firmy.

Podsumowanie

Od nakazu zapłaty do pieniędzy prowadzą trzy kroki: uprawomocnienie (2 tygodnie na sprzeciw albo miesiąc na zarzuty), klauzula wykonalności (w EPU z urzędu, w innych sprawach na wniosek) i wniosek do komornika. Nie zwlekaj – im wcześniej komornik zajmie rachunek dłużnika, tym większa szansa na odzyskanie należności.