Dłużnik nie odbiera listów z sądu – co robić?

„Nie odbieram, więc mnie nie dotyczy” – tak myśli wielu dłużników. To błąd. Do listopada 2019 r. list nieodebrany po dwukrotnym awizo po prostu uznawano za doręczony (fikcja doręczenia). Prowadziło to do nakazów zapłaty wobec osób, które o sprawie nie wiedziały, np. bo mieszkały pod innym adresem. Dziś pierwszy nieodebrany pozew lub nakaz wobec osoby fizycznej trzeba co do zasady doręczyć przez komornika. Wymaga to od wierzyciela trochę pracy, ale prowadzi do celu.

Jak działa art. 139¹ KPC?

Procedura dotyczy sytuacji, gdy pozwany będący osobą fizyczną nie odebrał pierwszego pisma w sprawie (zwykle pozwu albo nakazu zapłaty z pozwem), mimo dwukrotnego awizowania, a wcześniej nie doręczono mu skutecznie żadnego pisma:

1. Sąd zawiadamia powoda o niedoręczeniu i przesyła mu odpis pisma dla pozwanego.
2. Sąd zobowiązuje powoda do doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika.
3. Powód ma dwa miesiące na złożenie potwierdzenia doręczenia przez komornika albo zwrot korespondencji z dowodem na piśmie, że pozwany mieszka pod adresem wskazanym w pozwie. W tym drugim przypadku korespondencję uważa się za doręczoną (art. 139¹ § 3 KPC).
4. Jeśli powód nie zrobi ani jednego, ani drugiego, sąd zawiesza postępowanie (art. 177 § 1 pkt 6 KPC). Gdy w ciągu trzech miesięcy od zawieszenia nie złożysz wniosku o podjęcie, sąd umorzy sprawę (art. 182 § 1 pkt 1 KPC).

Procedury nie stosuje się, jeśli mimo nieodebrania listu aktualność adresu pozwanego nie budzi wątpliwości (art. 139¹ § 1¹ KPC). O tym decyduje sąd.

Jak złożyć wniosek do komornika?

• Wybór komornika – właściwy jest komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego okręgu ma nastąpić doręczenie. W tej czynności nie ma wyboru komornika z innego rewiru.
• Treść wniosku – wskaż, że chodzi o doręczenie w trybie art. 139¹ KPC, podaj sygnaturę sprawy, dane pozwanego i adres.
• Załączniki – pismo do doręczenia (odpis otrzymany z sądu) i zobowiązanie sądu, które trzeba przedłożyć komornikowi (art. 3a ust. 1a ustawy o komornikach sądowych).
• Opłata – 60 zł za doręczenie na jeden adres (art. 41 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych). Jeśli wygrasz sprawę, możesz domagać się zwrotu tych kosztów w ramach kosztów procesu – jak się je liczy, wyjaśnia tekst ile kosztuje pozew o zapłatę.

Komornik powinien dokonać doręczenia w ciągu 14 dni od otrzymania zlecenia (art. 3a ust. 1 ustawy o komornikach sądowych).

Co, jeśli dłużnik nie mieszka pod wskazanym adresem?

Gdy komornik nie zastanie adresata, ustala, czy ten mieszka pod wskazanym adresem. Jeśli tak, zostawia zawiadomienie, a pismo nieodebrane z kancelarii komornika w ciągu 14 dni uważa się za doręczone. Jeśli nie, zwraca Ci pismo z protokołem ustaleń.

Wtedy możesz złożyć wniosek o podjęcie czynności w celu ustalenia aktualnego adresu dłużnika (art. 3b ustawy o komornikach sądowych). Opłata wynosi 40 zł. To często ostatnia szansa na skuteczne doręczenie, gdy dłużnik się przeprowadził.

Kogo dotyczy procedura z art. 139¹ KPC?

Procedura dotyczy wyłącznie pozwanych będących osobami fizycznymi, w tym przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą.

Przy przedsiębiorcy z CEIDG sąd doręcza pisma na adres do doręczeń z ewidencji (art. 133 § 2¹ KPC). Jeśli przedsiębiorca nie ujawnił w CEIDG zmiany tego adresu, sąd doręcza pismo na adres zamieszkania. Gdy trzeba sięgnąć po doręczenie komornicze, jego koszty obciążają przedsiębiorcę niezależnie od wyniku sprawy (art. 139 § 2¹ KPC). W toku sprawy przedsiębiorca z CEIDG musi zawiadamiać sąd o każdej zmianie adresu do doręczeń – jeśli tego nie zrobi, kolejne pisma pozostawia się w aktach ze skutkiem doręczenia (art. 136 § 2 i 5 KPC).

Inaczej jest ze spółkami i innymi podmiotami wpisanymi do KRS – ich art. 139¹ KPC nie dotyczy. Pisma doręcza się na adres z rejestru (art. 133 § 2² KPC), a nieodebrane po awizo uznaje się za doręczone. Jeśli spółka nie ujawniła w rejestrze zmiany adresu, pismo pozostawia się w aktach ze skutkiem doręczenia (art. 139 § 3 KPC). Dlatego przed złożeniem pozwu warto sprawdzić aktualny adres spółki w KRS.

Jak sprawdzić adres dłużnika, zanim złożysz pozew?

• CEIDG – adres do doręczeń jednoosobowej działalności gospodarczej.
• KRS – adres siedziby spółki.
• Korespondencja – adres, który dłużnik podawał w umowie, mailach czy na fakturach.
• Rejestr PESEL – w niektórych sytuacjach można uzyskać dane adresowe, wykazując interes prawny.

Dobrze ustalony adres na starcie oszczędza miesiące. Sygnałem ostrzegawczym bywa już nieodebrane wezwanie do zapłaty – jeśli list wraca, sprawdź adres przed pozwem. Co powinno zawierać takie pismo, opisujemy w tekście wezwanie do zapłaty – co musi zawierać.

Czy można tego uniknąć, wybierając EPU?

Nie. W EPU art. 139¹ KPC w ogóle się nie stosuje (art. 505²⁹ § 1 KPC). Nieodebrany nakaz zapłaty uznaje się za doręczony tylko wtedy, gdy adres, pod którym zostawiono awizo, zgadza się z adresem w rejestrze PESEL. W przeciwnym razie sąd uchyla nakaz i umarza postępowanie, chyba że w wyznaczonym terminie (nie dłuższym niż miesiąc) usuniesz przeszkodę w doręczeniu (art. 505³⁴ KPC).

Jeśli wiesz, że dłużnik unika korespondencji, często lepiej od razu złożyć zwykły pozew. Porównanie znajdziesz w tekście EPU czy pozew tradycyjny.

Co dalej z nakazem zapłaty?

Od dnia skutecznego doręczenia biegnie termin na sprzeciw (2 tygodnie – zob. postępowanie upominawcze) albo zarzuty (miesiąc w postępowaniu nakazowym). Jeśli korespondencję uznano za doręczoną na podstawie Twojego dowodu, że pozwany mieszka pod adresem z pozwu, późniejsze doręczenie przez komornika nie otwiera terminów na nowo (art. 139¹ § 3 KPC).

Gdy dłużnik nie zaskarży nakazu, ten się uprawomocni i możesz przejść do egzekucji – opisujemy ją w artykule nakaz zapłaty – co dalej.

Podsumowanie

Unikanie listów z sądu tylko opóźnia sprawę. Gdy dłużnik będący osobą fizyczną nie odbierze pozwu, masz dwa miesiące na doręczenie przez komornika albo wykazanie, że mieszka pod wskazanym adresem. Najlepiej jednak zadbać o poprawny adres już na etapie pozwu. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę za 299 zł w ciągu 7 dni – dane dłużnika, w tym adres, warto z nim zweryfikować przed wysłaniem pozwu do sądu.