Pełnomocnik w sprawie o zapłatę – kiedy warto i jakie są modele cen

Prawnik do sprawy o zapłatę nie jest obowiązkowy – w sądzie rejonowym i okręgowym możesz działać sam. Pełnomocnik procesowy, czyli adwokat lub radca prawny, który podpisuje pisma i staje za Ciebie na rozprawach, opłaca się zwykle w sprawie spornej: gdy dłużnik kwestionuje dług, trzeba przesłuchać świadków albo powołać biegłego. Przy prostym, dobrze udokumentowanym długu często wystarczy pozew przygotowany przez prawnika i złożony we własnym imieniu. Poniżej porównanie modeli cen, zakres pełnomocnictwa i to, ile z wydanych pieniędzy wróci od dłużnika. Ogólne zasady rozliczania kosztów opisuje przewodnik kto płaci koszty procesu.

Czy w sprawie o zapłatę trzeba mieć pełnomocnika?

Nie. Art. 86 KPC pozwala stronom działać przed sądem „osobiście lub przez pełnomocników”. Przymus adwokacko-radcowski obowiązuje m.in. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym (art. 87¹ KPC), więc w typowej sprawie o niezapłaconą fakturę dotyczy dopiero ewentualnej skargi kasacyjnej.

Kto może Cię reprezentować, określa zamknięty katalog art. 87 KPC:

• adwokat lub radca prawny,
• osoba zarządzająca majątkiem lub interesami strony oraz osoba w stałym stosunku zlecenia, jeśli sprawa mieści się w tym zleceniu,
• współuczestnik sporu, małżonek, rodzeństwo, zstępni i wstępni strony, osoby w stosunku przysposobienia,
• pracownik przedsiębiorcy lub osoby prawnej (§ 2).

Firmy windykacyjnej na tej liście nie ma – szerzej piszemy o tym w tekście firma windykacyjna czy prawnik. Członek zarządu spółki nie jest pełnomocnikiem, tylko jej organem, i nie potrzebuje pełnomocnictwa.

Jeśli nie stać Cię na prawnika, możesz wnieść o ustanowienie adwokata lub radcy z urzędu. Osoba fizyczna musi wykazać, że nie poniesie jego wynagrodzenia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 117 § 2 KPC).

Pełnomocnictwo: forma, zakres i 17 zł opłaty skarbowej

Pełnomocnik przy pierwszej czynności dołącza do akt pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy albo jego uwierzytelniony odpis, z odpisem dla przeciwnika (art. 89 § 1 KPC). Adwokat i radca sami uwierzytelniają odpis. Pełnomocnictwo elektroniczne opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo osobistym (art. 89 § 1² KPC), a w toku sprawy można go udzielić także ustnie do protokołu (art. 89 § 2 KPC). W EPU pełnomocnik nie dołącza dokumentu, tylko w pierwszym piśmie powołuje się na pełnomocnictwo, wskazując jego zakres i podstawę z art. 87 KPC, np. stosunek pracy lub pokrewieństwo (art. 505³¹ § 2² KPC).

Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa (art. 91 KPC):

1. wszystkie czynności w sprawie, w tym powództwo wzajemne i skargę kasacyjną,
2. zabezpieczenie i egzekucję,
3. udzielenie dalszego pełnomocnictwa adwokatowi lub radcy (substytucja),
4. zawarcie ugody, zrzeczenie się roszczenia i uznanie powództwa – chyba że w pełnomocnictwie je wyłączysz,
5. odbiór kosztów procesu od przeciwnika.

Punkt 4 i 5 warto przeczytać dwa razy. Jeśli nie chcesz, żeby pełnomocnik zawarł ugodę bez Twojej zgody, wyłącz to w treści pełnomocnictwa. A zasądzone koszty mogą trafić na konto kancelarii – umowa powinna mówić, jak zostaną rozliczone.

Od złożenia pełnomocnictwa w sądzie płaci się 17 zł opłaty skarbowej. Nie płacisz jej, gdy pełnomocnikiem jest małżonek, wstępny, zstępny lub rodzeństwo. Szczegóły, w tym na jaki rachunek wpłacić, opisuje tekst o opłacie skarbowej od pełnomocnictwa.

Modele cen: jak rozliczają się prawnicy

Nie ma urzędowego cennika usług prawnych. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wyznaczają tylko stawki, według których sąd zasądza koszty od przegranego – kancelaria i klient ustalają cenę w umowie.

Model	Jak działa	Kiedy pasuje	Ryzyko dla klienta
Stawka godzinowa	płacisz za każdą godzinę pracy, zwykle z raportem czasu	sprawy sporne, nieprzewidywalne	trudno przewidzieć łączny koszt
Ryczałt za sprawę lub instancję	jedna kwota za prowadzenie sprawy, czasem osobno za każdą rozprawę	typowe procesy o zapłatę	dopłaty za apelację, egzekucję, dodatkowe rozprawy
Ryczałt plus premia za sukces	wynagrodzenie podstawowe i dodatkowy procent od odzyskanej kwoty	wyższe kwoty, niepewny wynik	premia liczona także od odsetek i kosztów?
Stała cena za pismo	znana z góry kwota za przygotowanie pozwu lub wezwania	bezsporne, udokumentowane długi	dalsze etapy prowadzisz sam

Adwokat i radca co do zasady nie mogą umówić się na wynagrodzenie płatne wyłącznie w razie wygranej – zasady etyki dopuszczają premię za sukces tylko obok wynagrodzenia podstawowego.

Ostatni model to oferta serwisów online. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł, a Ty podpisujesz go i składasz w sądzie we własnym imieniu. To nie jest reprezentacja w sądzie: Pozywacz.pl nie staje za Ciebie na rozprawie ani nie prowadzi sprawy po jej wniesieniu. Porównanie łącznych kosztów obu dróg – opłaty sądowej, kancelarii i pozwu w stałej cenie – znajdziesz w poradniku ile kosztuje pozew o zapłatę na blogu Pozywacz.pl.

Ile kosztów prawnika odzyskasz od dłużnika?

Tu leży najczęstsze nieporozumienie. Art. 98 KPC rozróżnia dwie sytuacje:

	Strona z adwokatem lub radcą (art. 98 § 3)	Strona działająca sama (art. 98 § 2)
Wynagrodzenie prawnika	do stawek z rozporządzeń, co do zasady minimalnych	nie
Koszty sądowe (opłata od pozwu)	tak	tak
17 zł opłaty skarbowej	tak, jako wydatek pełnomocnika	nie dotyczy
Przejazdy, utracony zarobek	wydatki jednego pełnomocnika; stawiennictwo strony tylko nakazane przez sąd	tak, zarobek najwyżej do wynagrodzenia jednego adwokata
Termin na wniosek o koszty	przed zamknięciem rozprawy (art. 109 § 1)	sąd przyzna z urzędu

Przykład: przy długu 20 000 zł sąd zasądzi od przegranego 3600 zł kosztów zastępstwa w zwykłym procesie albo 2400 zł w nakazie zapłaty. Jeśli kancelaria wzięła 5000 zł, różnicę pokrywasz sam. Pełną tabelę znajdziesz w tekście o stawkach kosztów zastępstwa procesowego.

Odwrotnie przy pozwie złożonym samodzielnie: odzyskasz opłatę od pozwu, ale 299 zł za przygotowanie pisma co do zasady nie mieści się w kosztach procesu z art. 98 § 2 KPC. Taki jest koszt tańszej drogi – i zwykle i tak niższy niż niezwrócona część honorarium kancelarii.

Kiedy wystarczy pozew, a kiedy potrzebny pełnomocnik?

Wystarczy przygotowany pozew, gdy:

• masz fakturę, umowę lub zamówienie i potwierdzenie wykonania usługi,
• dłużnik nie kwestionował długu, tylko nie płaci,
• sprawa nadaje się do nakazu zapłaty, w którym sąd orzeka bez rozprawy.

Wiele takich spraw kończy się nakazem, który się uprawomocnia. Jeśli dłużnik wniesie sprzeciw, pełnomocnika możesz ustanowić dopiero wtedy – to ten sam proces, a pełnomocnictwo składa się przy pierwszej czynności. Co dzieje się po sprzeciwie, opisujemy w tekście dłużnik wniósł sprzeciw od nakazu.

Pełnomocnik procesowy ma sens, gdy:

• dłużnik podnosi zarzuty wad, potrącenia lub przedawnienia,
• potrzebni są świadkowie, biegły albo kilka rozpraw,
• kwota jest wysoka, a przegrana oznacza zwrot kosztów zastępstwa przeciwnikowi,
• nie możesz lub nie chcesz sam stawiać się na rozprawach.

Zanim w ogóle pójdziesz do sądu, wyślij wezwanie z terminem zapłaty. Wezwanie przygotowane przez prawnika za 99 zł podpisujesz i wysyłasz sam – często to wystarcza, a jeśli nie, masz dowód próby polubownej do pozwu.

Pytania, które warto zadać prawnikowi przed zleceniem

1. Czy zostanie Pan/Pani moim pełnomocnikiem procesowym, czy tylko przygotuje pismo?
2. Jaki jest model wynagrodzenia i co obejmuje – jedną instancję, apelację, egzekucję?
3. Ile wynosi przewidywany łączny koszt przy sprzeciwie dłużnika i dwóch rozprawach?
4. Jak zostaną rozliczone zasądzone koszty zastępstwa – trafią do mnie czy zaliczą się na poczet wynagrodzenia?
5. Czy w pełnomocnictwie wyłączymy ugodę i zrzeczenie się roszczenia bez mojej zgody?
6. Kto konkretnie prowadzi sprawę i jak szybko odpowiada na pytania?
7. Czy kancelaria ma ubezpieczenie OC i jaki numer wpisu na listę ma pełnomocnik?

Odpowiedzi warto mieć na piśmie, w umowie lub w potwierdzeniu zlecenia.

Podsumowanie

• W sprawie o zapłatę przed sądem rejonowym i okręgowym pełnomocnik nie jest obowiązkowy (art. 86 KPC); katalog pełnomocników zawiera art. 87 KPC.
• Pełnomocnictwo składa się przy pierwszej czynności (art. 89 KPC), a z mocy prawa obejmuje m.in. egzekucję, ugodę i odbiór kosztów (art. 91 KPC). Opłata skarbowa wynosi 17 zł.
• Kancelarie rozliczają się godzinowo, ryczałtem lub ryczałtem z premią za sukces; serwisy online – stałą ceną za pismo.
• Koszty zastępstwa odzyskasz tylko z adwokatem lub radcą jako pełnomocnikiem i tylko do stawek z rozporządzeń; działając sam, odzyskasz koszty sądowe, ale nie koszt pomocy prawnej (art. 98 § 2 KPC).
• Przy bezspornym długu rozsądna droga to pozew w stałej cenie i pełnomocnik dopiero wtedy, gdy dłużnik zacznie się bronić.

Jeśli Twoja sprawa jest prosta, sprawdź, jak działają prawnicy online od pozwów o zapłatę – opisujesz sprawę w kreatorze na Pozywacz.pl, a gotowe pismo dostajesz w ciągu 7 dni.