Pozew solidarnie – jak pozwać kilku dłużników naraz

Pozew solidarnie składasz wtedy, gdy za ten sam dług odpowiada kilka osób i każda z nich odpowiada za całość. Wierzyciel może wtedy żądać zapłaty od wszystkich łącznie, od kilku z nich albo od każdego z osobna, a zapłata przez któregokolwiek zwalnia pozostałych (art. 366 § 1 KC). W praktyce oznacza to jeden pozew przeciwko kilku pozwanym, żądanie zapłaty „solidarnie” i jeden nakaz zapłaty lub wyrok, z którym komornik może sięgnąć po majątek każdego z nich.

To jedno z najmocniejszych zabezpieczeń wierzyciela: ryzyko niewypłacalności rozkłada się na kilka osób, a to Ty decydujesz, kto zapłaci. Trzeba jednak wiedzieć, skąd bierze się solidarność, jak ją opisać w pozwie i czego pilnować przy przedawnieniu.

Kiedy kilku dłużników odpowiada solidarnie?

Solidarności się nie domniemywa. Zobowiązanie jest solidarne tylko wtedy, gdy wynika to z ustawy lub z czynności prawnej, np. umowy (art. 369 KC). Jeśli żadne z tych źródeł nie zachodzi, a świadczenie jest podzielne (jak zapłata pieniędzy), dług dzieli się co do zasady na równe części (art. 379 KC).

Najczęstsze sytuacje, w których wierzyciel ma kilku dłużników solidarnych:

Kto odpowiada solidarnie	Podstawa
Strony, które w umowie zastrzegły solidarność (np. współkredytobiorcy, współnajemcy)	art. 369 KC
Osoby, które zaciągnęły zobowiązanie dotyczące wspólnego mienia	art. 370 KC
Wspólnicy spółki cywilnej za jej zobowiązania	art. 864 KC
Poręczyciel razem z dłużnikiem głównym (w braku innego zastrzeżenia)	art. 881 KC
Kilku sprawców szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym	art. 441 § 1 KC
Członkowie zarządu sp. z o.o. po bezskutecznej egzekucji ze spółki	art. 299 § 1 KSH
Nabywca przedsiębiorstwa ze zbywcą (do wartości przedsiębiorstwa, chyba że mimo należytej staranności nie wiedział o długach)	art. 55⁴ KC
Inwestor z wykonawcą wobec podwykonawcy, którego roboty zgłoszono inwestorowi (o ile inwestor nie zgłosił sprzeciwu)	art. 647¹ KC
Pełnoletnie osoby stale zamieszkujące z najemcą – za czynsz i opłaty z okresu zamieszkiwania	art. 688¹ KC
Małżonkowie za zobowiązania na zwykłe potrzeby rodziny	art. 30 KRO

Szczegóły dotyczące spółek – kiedy pozywać spółkę, a kiedy wspólników – opisujemy w tekście kogo pozwać o zapłatę: spółka, JDG czy wspólnik, w tym odpowiedzialność członków zarządu z art. 299 KSH.

Co daje wierzycielowi solidarność dłużników?

• Wybór dłużnika. Możesz żądać całej kwoty od tego, kto ma majątek, i pominąć dłużnika, od którego nic nie odzyskasz (art. 366 § 1 KC).
• Odpowiedzialność do końca. Aż do pełnego zaspokojenia wszyscy dłużnicy pozostają zobowiązani (art. 366 § 2 KC). Częściowa wpłata jednego zmniejsza dług, ale nie zwalnia nikogo z reszty.
• Zwolnienie jednego nie zwalnia innych. Zwolnienie z długu albo zrzeczenie się solidarności wobec jednego dłużnika nie ma skutku wobec współdłużników (art. 373 KC).
• Działania jednego nie szkodzą innym (art. 371 KC) – to zasada chroniąca dłużników, ale ważna też dla Ciebie: uznanie długu przez jednego nie wiąże pozostałych.

Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami osobistymi (np. własnym potrąceniem) oraz zarzutami wspólnymi wszystkim (np. że umowa jest nieważna). Wyrok korzystny dla jednego dłużnika zwalnia pozostałych tylko wtedy, gdy uwzględnia zarzuty wspólne wszystkim (art. 375 KC).

Jak napisać pozew przeciwko kilku dłużnikom solidarnym?

Kilka osób może występować w jednej sprawie jako pozwani, jeśli przedmiotem sporu są obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej – to tzw. współuczestnictwo materialne (art. 72 § 1 pkt 1 KPC). Dłużnicy solidarni są typowym przykładem. Każdy z nich działa jednak w sprawie we własnym imieniu (art. 73 § 1 KPC): sam składa sprzeciw, sam podnosi zarzuty, sam może zawrzeć ugodę.

W pozwie zadbaj o cztery elementy:

1. Oznaczenie każdego pozwanego – imię i nazwisko lub firma, adres, PESEL albo NIP, a przy spółce numer KRS. Przy wspólnikach spółki cywilnej dopisz, że pozywasz ich jako wspólników danej spółki.
2. Żądanie zapłaty solidarnie, np.: „wnoszę o zasądzenie od pozwanych Jana Kowalskiego i Anny Nowak solidarnie na rzecz powoda kwoty 18 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia … do dnia zapłaty”. Bez słowa „solidarnie” ryzykujesz, że sąd podzieli dług między pozwanych.
3. Podstawa solidarności w uzasadnieniu – postanowienie umowy, umowa poręczenia, umowa spółki cywilnej albo przepis ustawy. Dołącz dokumenty, które ją potwierdzają.
4. Koszty procesu solidarnie – na współuczestników odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy sąd nakłada solidarny obowiązek zwrotu kosztów (art. 105 § 2 KPC).

Opłatę sądową liczy się od wartości przedmiotu sporu, a nie od liczby pozwanych – drugi czy trzeci pozwany nie podwyższa opłaty. Odsetki do pozwu policzysz w kalkulatorze odsetek ustawowych.

Jeśli wolisz nie ryzykować błędu w żądaniu, możesz zamówić pozew o zapłatę za 299 zł – opisujesz sprawę online, a prawnik sam ustala, kogo i na jakiej podstawie objąć pozwem. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę przeciwko jednemu lub kilku dłużnikom w ciągu 7 dni za stałe 299 zł.

Który sąd, gdy pozwani mieszkają w różnych miastach?

Gdy powództwo wytacza się przeciwko kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, wybór należy do powoda (art. 43 § 1 KPC). Możesz więc złożyć pozew w sądzie miejsca zamieszkania lub siedziby któregokolwiek z pozwanych. Nadal możesz też skorzystać z właściwości przemiennej, np. sądu miejsca wykonania umowy. Więcej o wyborze sądu w tekście który sąd jest właściwy w sprawie o zapłatę.

W elektronicznym postępowaniu upominawczym problem znika – sprawy rozpoznaje jeden sąd dla całego kraju, a pozew można skierować przeciwko kilku pozwanym. Pamiętaj jednak, że w EPU dochodzisz tylko roszczeń wymagalnych w ciągu trzech lat przed wniesieniem pozwu (art. 505²⁹ᵃ KPC), a po sprzeciwie sprawa trafia do sądu właściwości ogólnej.

Warto też pamiętać, że sprawa przeciwko osobie odpowiadającej za dług przedsiębiorcy – także solidarnie, np. poręczycielowi – jest sprawą gospodarczą (art. 458² § 1 pkt 7 KPC).

Nakaz zapłaty „solidarnie” i sprzeciw jednego z dłużników

Pozew o zapłatę często kończy się nakazem zapłaty, najczęściej w postępowaniu upominawczym. Sąd zasądza w nim kwotę od pozwanych solidarnie, a każdemu z nich doręcza nakaz osobno. Każdy ma własny, dwutygodniowy termin na zapłatę albo sprzeciw, liczony od doręczenia jemu.

Ponieważ każdy pozwany działa we własnym imieniu, sprzeciw jednego z nich co do zasady nie chroni pozostałych: nakaz traci moc tylko wobec tego, kto go zaskarżył (art. 505 § 2 KPC), a wobec tych, którzy milczeli, może się uprawomocnić. Sprawa toczy się wtedy dalej tylko z udziałem pozwanego, który wniósł sprzeciw. Wyjątek przewiduje art. 375 § 2 KC: wyrok korzystny dla jednego dłużnika, który uwzględnia zarzut wspólny wszystkim (np. że dług nigdy nie powstał), zwalnia także współdłużników. Jak ten przepis działa wobec nakazu, który uprawomocnił się już wobec pozostałych, bywa w praktyce sporne i może wymagać osobnych kroków procesowych.

Egzekucja od kilku dłużników solidarnych

Z prawomocnego nakazu lub wyroku zasądzającego dług solidarnie (zaopatrzonego w klauzulę wykonalności) wierzyciel może prowadzić egzekucję przeciwko każdemu z dłużników – jednemu, kilku albo wszystkim jednocześnie. Wybór należy do Ciebie i można go zmieniać: jeśli egzekucja od pierwszego dłużnika nic nie daje, kierujesz wniosek przeciwko drugiemu. Łącznie odzyskasz jednak tylko to, co zasądzono, z odsetkami i kosztami. Każdą wpłatę od któregokolwiek dłużnika zgłoś komornikowi, żeby nie ściągał nadpłaty.

Wyjątek dotyczy spółki cywilnej: do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników (np. rachunku spółki) konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom (art. 778 KPC). Z tytułem przeciwko jednemu wspólnikowi komornik sięgnie tylko po jego majątek osobisty. Jak działa sama egzekucja, opisujemy w przewodniku po egzekucji komorniczej.

Przedawnienie – pozywaj każdego, kogo chcesz zachować

Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników (art. 372 KC). To częsta pułapka:

• pozew przeciwko samemu dłużnikowi głównemu nie przerywa przedawnienia wobec poręczyciela,
• uznanie długu albo ugoda z jednym wspólnikiem nie przerywa biegu wobec drugiego,
• wniosek egzekucyjny przeciwko jednemu dłużnikowi nie przerywa przedawnienia roszczenia stwierdzonego wyrokiem wobec pozostałych.

Jeśli chcesz zachować możliwość ściągnięcia długu od kilku osób, kieruj pozew i kolejne czynności do każdej z nich. Ile czasu zostało, sprawdzisz w kalkulatorze przedawnienia, a mechanizm przerwania wyjaśniamy w tekście co przerywa bieg przedawnienia. Na etapie przedsądowym warto wysłać wezwanie do zapłaty do każdego dłużnika osobno (pismo za 99 zł przygotuje prawnik na Pozywacz.pl, a podpisujesz i wysyłasz je sam) – samo wezwanie przedawnienia nie przerywa, ale pokazuje sądowi próbę polubownego rozwiązania sporu.

Regres – rozliczenia między dłużnikami

To, kto ostatecznie poniesie ciężar długu, wierzyciela już nie dotyczy. Jeśli jeden dłużnik solidarny zapłacił, o zwrocie od pozostałych decyduje łączący ich stosunek prawny, np. umowa spółki. Gdy nic innego z niego nie wynika, może żądać zwrotu w częściach równych, a część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między pozostałych (art. 376 KC). Poręczyciel, który spłacił dług, wstępuje z mocy prawa w prawa wierzyciela wobec dłużnika głównego (art. 518 § 1 pkt 1 KC). Między współsprawcami szkody udział w zwrocie zależy m.in. od stopnia winy (art. 441 § 2 KC).

Podsumowanie

• Solidarność dłużników daje wierzycielowi prawo żądania całego długu od każdego z nich (art. 366 KC), ale musi wynikać z umowy lub ustawy (art. 369 KC).
• Kilku dłużników solidarnych pozywasz w jednym pozwie, żądając zapłaty „solidarnie”, i możesz wybrać sąd właściwy dla któregokolwiek z nich (art. 43 KPC).
• Każdy pozwany broni się sam – sprzeciw jednego nie uchyla co do zasady nakazu wobec pozostałych.
• Egzekucję możesz prowadzić od dowolnego dłużnika, a przy spółce cywilnej do majątku spółki potrzebny jest tytuł przeciwko wszystkim wspólnikom.
• Przerwanie przedawnienia wobec jednego nie działa wobec innych (art. 372 KC), więc pozywaj każdego, od kogo chcesz odzyskać pieniądze.

Krok po kroku cały proces opisuje też poradnik pozew o zapłatę w 5 krokach na blogu Pozywacz.pl.