Odsetki od kosztów procesu – od kiedy się należą i jak je ściągnąć

Od zasądzonych kosztów procesu należą się odsetki ustawowe za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Przesądza o tym art. 98 § 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego, a sąd orzeka o tych odsetkach z urzędu. Jeśli dłużnik nie zapłaci, odsetki od kosztów procesu ściągniesz przez komornika razem z należnością główną, pod warunkiem że wynikają z tytułu wykonawczego.

Ten tekst dotyczy wyłącznie odsetek. To, kto ponosi koszty procesu i co się na nie składa, opisujemy szczegółowo w artykule kto płaci koszty procesu.

Co dokładnie mówi art. 98 § 1¹ KPC

Przepis brzmi: „Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu”.

Wynikają z tego trzy rzeczy:

• wysokość – to odsetki ustawowe za opóźnienie z art. 481 § 2 KC, czyli stopa referencyjna NBP + 5,5 pp rocznie, niezależnie od tego, czy spór dotyczył transakcji handlowej,
• początek biegu – nie od dnia poniesienia kosztów ani od wniesienia pozwu, lecz dopiero od prawomocności orzeczenia (lub tydzień po ogłoszeniu albo doręczeniu),
• brak wniosku – sąd sam orzeka o odsetkach, nie musisz ich wpisywać do pozwu.

Kwotę odsetek za dowolny okres policzysz w kalkulatorze odsetek ustawowych, który uwzględnia zmiany stóp NBP w czasie.

Od kiedy obowiązuje przepis

Data	Co się zmieniło
7 listopada 2019 r.	Nowelizacja KPC z 4 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1469) wprowadziła art. 98 § 1¹ i § 1² KPC. Stosuje się je w postępowaniach wszczętych po tej dacie (art. 9 ust. 6 nowelizacji).
1 lipca 2023 r.	Nowelizacja z 9 marca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 614) dodała zdanie: „O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu”. Nowe brzmienie stosuje się także do spraw wtedy toczących się (art. 19 ust. 1).

W sprawach wszczętych przed 7 listopada 2019 r. stosowanie art. 98 § 1¹ KPC jest sporne – część komentatorów uważa, że po zmianie z 2023 r. przepis obejmuje wszystkie sprawy, które jeszcze się toczyły. Jeśli masz stary wyrok bez odsetek od kosztów, nie zakładaj, że komornik je doliczy.

Kiedy orzeczenie staje się prawomocne – przykłady

Moment rozpoczęcia biegu odsetek zależy od rodzaju orzeczenia. Najczęstsze sytuacje wierzyciela:

Orzeczenie	Od kiedy biegną odsetki od kosztów
Nakaz zapłaty (upominawczy, EPU, nakazowy), od którego nie wniesiono środka obrony	od dnia uprawomocnienia się nakazu, czyli po bezskutecznym upływie terminu na sprzeciw lub zarzuty
Wyrok sądu I instancji, którego nikt nie zaskarżył	od dnia uprawomocnienia się wyroku
Wyrok sądu II instancji ogłoszony na rozprawie	po upływie tygodnia od ogłoszenia
Orzeczenie prawomocne z chwilą wydania, doręczane z urzędu (np. wydane na posiedzeniu niejawnym)	po upływie tygodnia od doręczenia zobowiązanemu
Postanowienie referendarza wyliczające koszty (art. 108 § 1 KPC)	co do zasady od uprawomocnienia się tego postanowienia

Termin na sprzeciw od nakazu upominawczego i w EPU wynosi 2 tygodnie, a na zarzuty od nakazu w postępowaniu nakazowym – miesiąc.

Co, jeśli sąd nie zasądził odsetek od kosztów

Choć sąd ma orzec o odsetkach z urzędu, zdarza się, że sentencja ich nie zawiera. To ważne, bo komornik działa w granicach tytułu wykonawczego – nie doliczy odsetek, których w nim nie ma.

Rozwiązaniem jest wniosek o uzupełnienie wyroku (art. 351 § 1 KPC). Można go złożyć, gdy sąd nie zamieścił w wyroku orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. Termin to 2 tygodnie od ogłoszenia wyroku, a gdy wyrok doręcza się z urzędu – od jego doręczenia. Dlatego zaraz po otrzymaniu nakazu lub wyroku przeczytaj rozstrzygnięcie o kosztach i sprawdź, czy zawiera formułę w rodzaju „wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty”.

Gdy termin minął, możliwości są ograniczone, a poglądy co do dalszych kroków – podzielone. W takiej sytuacji lepiej skonsultować sprawę z prawnikiem, niż na własną rękę wpisywać odsetki do wniosku egzekucyjnego.

Przy pozwie przygotowanym przez prawnika ten element jest pilnowany od początku. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł, z żądaniem należności głównej, odsetek i zwrotu kosztów. Pamiętaj jednak, że gdy prowadzisz sprawę bez pełnomocnika procesowego, koszt przygotowania pisma co do zasady nie wchodzi do zwracanych kosztów procesu – zwrot obejmuje m.in. opłatę sądową.

Jak wpisać odsetki od kosztów do wniosku egzekucyjnego

Jeśli dłużnik nie płaci po uprawomocnieniu się orzeczenia, potrzebujesz tytułu wykonawczego, czyli orzeczenia z klauzulą wykonalności. W EPU sąd nadaje ją z urzędu (art. 782 § 2 KPC), w pozostałych sprawach co do zasady na wniosek.

We wniosku egzekucyjnym wskazujesz świadczenie, które ma być spełnione (art. 797 § 1 KPC). Koszty procesu i odsetki od nich warto wpisać jako osobną pozycję, przepisując sentencję. Przykład:

3. kwota 1 217 zł tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 maja 2026 r. do dnia zapłaty.

Kilka praktycznych wskazówek:

• Podaj konkretną datę początkową. Jeśli tytuł mówi „od dnia uprawomocnienia się”, a data prawomocności nie jest na nim wpisana, możesz wystąpić do sądu o stwierdzenie prawomocności. Komornik nie powinien zgadywać tej daty.
• Nie mieszaj stóp. Nawet gdy należność główna jest oprocentowana odsetkami handlowymi, od kosztów procesu należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.
• Nie doliczaj odsetek od kosztów egzekucji. Art. 770 § 1 KPC wprost wyłącza w egzekucji art. 98 § 1¹ i 1² KPC.

Cały przebieg postępowania przed komornikiem, w tym treść wniosku, opisujemy w przewodniku po egzekucji komorniczej.

Gdy dłużnik płaci dobrowolnie po wyroku

Jeśli dłużnik zapłaci sam, ale tylko część, wierzyciel może co do zasady zaliczyć wpłatę najpierw na należności uboczne, w tym zaległe odsetki (art. 451 § 1 KC). Szczegóły wyjaśniamy w tekście o zaliczaniu częściowej zapłaty. Przed wysłaniem dłużnikowi rozliczenia policz odsetki od kosztów do dnia wpłaty – np. we wspomnianym wyżej kalkulatorze odsetek. Jeśli nie wiesz, jak liczyć odsetki od samej faktury, pomoże tekst o odsetkach ustawowych i handlowych od faktury.

Przedawnienie odsetek od kosztów procesu

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się po 6 latach, ale świadczenia okresowe należne w przyszłości – po 3 latach (art. 125 § 1 KC). Odsetki narastające po wyroku są właśnie takimi świadczeniami, więc co do zasady przedawniają się po 3 latach od wymagalności każdej części. Bieg przedawnienia przerywa m.in. wniosek egzekucyjny. Pełne zestawienie terminów znajdziesz w tabeli terminów przedawnienia roszczeń, a datę dla konkretnej sprawy wskaże kalkulator przedawnienia.

Podsumowanie

• Od zasądzonych kosztów procesu należą się odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 98 § 1¹ KPC w zw. z art. 481 § 2 KC).
• Biegną od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a przy orzeczeniu prawomocnym z chwilą wydania – po tygodniu od ogłoszenia lub doręczenia.
• Przepis obowiązuje od 7.11.2019 r.; od 1.07.2023 r. sąd orzeka o odsetkach z urzędu.
• Sprawdź sentencję – brak odsetek naprawisz wnioskiem o uzupełnienie wyroku w ciągu 2 tygodni (art. 351 § 1 KPC).
• We wniosku egzekucyjnym wpisz koszty i odsetki od konkretnej daty, zgodnie z tytułem wykonawczym. Od kosztów egzekucji tych odsetek nie ma (art. 770 § 1 KPC).
• Jeśli chcesz, żeby pozew od początku zawierał żądanie należności, odsetek i kosztów, możesz zamówić online pozew o zapłatę za 299 zł przygotowany przez prawnika.