Terminy przedawnienia roszczeń – tabela z przykładami

Podstawowy termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi 6 lat, a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i świadczeń okresowych – 3 lata (art. 118 Kodeksu cywilnego). To jednak tylko punkt wyjścia: przepisy szczególne skracają ten termin do 2 lat (np. sprzedaż w ramach przedsiębiorstwa, umowa o dzieło), do roku (przewóz, spedycja, część roszczeń z najmu), a w kilku przypadkach go wydłużają (zachowek – 5 lat, szkoda z przestępstwa – 20 lat). Terminy wynoszące co najmniej 2 lata kończą się ostatniego dnia roku kalendarzowego.

Poniżej znajdziesz tabelę najczęstszych terminów z przykładami spraw, zasady liczenia i najczęstsze pułapki. Jeśli interesuje Cię wyłącznie faktura, szczegółowy przykład liczenia opisujemy w tekście po ilu latach przedawnia się faktura.

Czym jest przedawnienie roszczenia?

Przedawnienie nie kasuje długu. Po upływie terminu dłużnik może uchylić się od zapłaty, czyli podnieść zarzut przedawnienia, a sąd wtedy co do zasady oddali powództwo (art. 117 § 2 KC). Jeśli dłużnik zapłaci przedawniony dług, nie może później żądać zwrotu pieniędzy (art. 411 pkt 3 KC).

Ważna różnica dotyczy konsumentów. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi (art. 117 § 2¹ KC) – sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu, nawet gdy dłużnik o nim nie wspomni. Tylko w wyjątkowych przypadkach, ze względów słuszności, sąd może nie uwzględnić upływu terminu (art. 117¹ KC).

Dwie zasady warto zapamiętać od razu:

• terminów przedawnienia nie można skrócić ani wydłużyć umową (art. 119 KC) – klauzula „roszczenia przedawniają się po 10 latach” jest bezskuteczna,
• przedawnieniu podlegają roszczenia majątkowe; niektóre z nich ustawa wyłącza, np. roszczenie o zniesienie współwłasności (art. 220 KC).

Terminy przedawnienia roszczeń – tabela

Tabela obejmuje najczęstsze roszczenia z Kodeksu cywilnego (KC) i jedno z Kodeksu pracy (KP). Kolumna „Koniec roku” pokazuje, czy koniec terminu przesuwa się na 31 grudnia.

Roszczenie	Termin	Od kiedy liczyć	Koniec roku	Podstawa
Zasada ogólna (np. pożyczka między osobami prywatnymi, zwrot nienależnego świadczenia przez osobę prywatną)	6 lat	wymagalność	tak	art. 118 KC
Roszczenia związane z działalnością gospodarczą, gdy brak przepisu szczególnego (np. wynagrodzenie za roboty budowlane, leasing)	3 lata	wymagalność	tak	art. 118 KC
Świadczenia okresowe (np. czynsz najmu, raty abonamentu)	3 lata	wymagalność każdej raty	tak	art. 118 KC
Sprzedaż w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, rzemieślnika, sprzedaż płodów rolnych	2 lata	wymagalność ceny	tak	art. 554 KC
Umowa o dzieło (wynagrodzenie i inne roszczenia)	2 lata	oddanie dzieła albo dzień, w którym miało być oddane	tak	art. 646 KC
Wynagrodzenie i zwrot wydatków osób, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa wykonują dane czynności (zlecenie, usługi)	2 lata	wymagalność	tak	art. 751 pkt 1 KC
Rachunek bankowy (poza zwrotem wkładów oszczędnościowych)	2 lata	wymagalność	tak	art. 731 KC
Należności hotelu lub restauracji za usługi	2 lata	wymagalność	tak	art. 851 KC
Umowa ubezpieczenia	3 lata	wymagalność	tak	art. 819 § 1 KC
Szkoda z czynu niedozwolonego (np. wypadek, naruszenie danych)	3 lata, max 10 lat od zdarzenia	dowiedzenie się o szkodzie i sprawcy	sporne	art. 442¹ § 1 KC
Szkoda wynikła ze zbrodni lub występku	20 lat	dzień popełnienia przestępstwa	sporne	art. 442¹ § 2 KC
Szkoda wyrządzona przez produkt niebezpieczny	3 lata, max 10 lat od wprowadzenia do obrotu	dowiedzenie się o szkodzie i producencie	tak	art. 449⁸ KC
Zachowek	5 lat	ogłoszenie testamentu (wobec obdarowanego – otwarcie spadku)	tak	art. 1007 § 1 KC
Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem, nakazem lub ugodą sądową	6 lat (raty przyszłe – 3 lata)	uprawomocnienie	tak (uchwała SN III CZP 21/25)	art. 125 § 1 KC
Rękojmia przy sprzedaży – usunięcie wady lub wymiana rzeczy	1 rok	stwierdzenie wady	nie	art. 568 § 2 KC
Najem – szkoda w rzeczy, zwrot nakładów, nadpłacony czynsz	1 rok	zwrot rzeczy	nie	art. 677 KC
Użyczenie – szkoda w rzeczy, zwrot nakładów	1 rok	zwrot rzeczy	nie	art. 719 KC
Przewóz osób	1 rok	wykonanie przewozu albo dzień, kiedy miał być wykonany	nie	art. 778 KC
Przewóz rzeczy	1 rok	dostarczenie przesyłki (przy całkowitej utracie lub opóźnieniu – dzień, kiedy miała być dostarczona)	nie	art. 792 KC
Spedycja	1 rok	zależnie od roszczenia, np. dostarczenie przesyłki albo wykonanie zlecenia	nie	art. 803 KC
Umowa składu	1 rok	wymagalność	nie	art. 859⁹ KC
Roszczenia ze stosunku pracy (np. zaległa pensja)	3 lata	wymagalność	nie (liczy się według KP)	art. 291 § 1 KP

„Tak” przy terminach z przepisów szczególnych (art. 554, 646, 751, 819, 1007 KC i innych) oznacza pogląd przeważający w literaturze i orzecznictwie sądów powszechnych. Sąd Najwyższy potwierdził go dotąd wprost tylko dla roszczeń stwierdzonych wyrokiem lub ugodą (art. 125 KC – uchwała z 23 października 2025 r., III CZP 21/25). Przy odszkodowaniach z art. 442¹ KC część autorów uważa, że przepis ten ma własne reguły i przesunięcie na 31 grudnia go nie obejmuje – dlatego oznaczyliśmy go jako sporny.

W tabeli celowo nie ma terminów z ustaw szczególnych (np. prawa wekslowego czy przepisów o alimentach). Jeśli Twoje roszczenie nie pasuje do żadnego wiersza, sprawdź, czy nie reguluje go inna ustawa – a gdy nie ma przepisu szczególnego, wracasz do art. 118 KC.

Termin 6 lat – kiedy obowiązuje?

Sześć lat to termin „domyślny”. Stosuje się go, gdy roszczenie nie jest związane z działalnością gospodarczą, nie jest świadczeniem okresowym i nie ma dla niego przepisu szczególnego. Typowe przykłady:

• pożyczka między znajomymi lub członkami rodziny – np. 20 000 zł pożyczone bratu,
• zwrot zadatku albo zaliczki zapłaconej przez osobę prywatną, gdy umowa nie doszła do skutku,
• roszczenia osoby prywatnej z umowy, która nie ma własnego terminu (np. kupujący-konsument żąda zwrotu ceny po skutecznym odstąpieniu od umowy).

Dla wierzyciela-konsumenta to zwykle wygodny termin. Ale uwaga: jeśli to przedsiębiorca dochodzi roszczenia związanego ze swoją firmą, termin skraca się do 3 lat – i to niezależnie od tego, czy dłużnikiem jest firma, czy konsument.

Termin 3 lata – działalność gospodarcza i świadczenia okresowe

Trzy lata to najczęstszy termin w obrocie gospodarczym. Obejmuje:

• roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, dla których nie ma krótszego przepisu szczególnego, np. wynagrodzenie z umowy o roboty budowlane, należności z umów najmu lub leasingu zawartych przez firmę,
• świadczenia okresowe, czyli płatności powtarzające się w odstępach czasu – czynsz, opłaty abonamentowe, raty. Każda rata przedawnia się osobno, od dnia swojej wymagalności.

Przy umowie o roboty budowlane łatwo się pomylić. Art. 656 KC odsyła do przepisów o dziele tylko w sprawach opóźnienia, rękojmi i odstąpienia od umowy, dlatego wynagrodzenie wykonawcy co do zasady przedawnia się według art. 118 KC, czyli w obrocie gospodarczym po 3 latach (tak Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 11 stycznia 2002 r., III CZP 63/01). Gdy jednak drobny remont zostanie uznany za dzieło, termin wyniesie 2 lata od oddania dzieła. W razie wątpliwości licz według krótszego.

Trzy lata dotyczą też roszczeń z umowy ubezpieczenia (art. 819 § 1 KC) oraz roszczeń pracowniczych (art. 291 § 1 KP). Kodeks pracy samodzielnie reguluje przedawnienie, dlatego termin z art. 291 KP liczy się od wymagalności według jego przepisów – reguła końca roku z art. 118 KC co do zasady go nie obejmuje.

Termin 2 lata – sprzedaż, dzieło i usługi

To tutaj przedsiębiorcy tracą najwięcej pieniędzy, bo przyzwyczaili się do hasła „faktura przedawnia się po 3 latach”. Dwa lata obowiązują m.in. przy:

1. Sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy (art. 554 KC) – np. hurtownia sprzedająca materiały budowlane, sklep internetowy. Ten sam termin dotyczy rzemieślników i rolników sprzedających płody rolne i leśne.
2. Umowie o dzieło (art. 646 KC) – np. projekt logo, strona internetowa wykonana „pod klucz”, szycie garnituru. Termin liczy się od oddania dzieła, a nie od terminu płatności faktury.
3. Usługach i zleceniach wykonywanych stale lub zawodowo (art. 751 pkt 1 KC) – np. obsługa księgowa, opieka IT, usługi marketingowe, a także zwrot wydatków poniesionych przy ich wykonywaniu.
4. Rachunku bankowym (art. 731 KC) oraz usługach hotelowych i gastronomicznych (art. 851 KC).

Rozróżnienie dzieła i usługi bywa sporne, a ma bezpośredni wpływ na termin i jego początek. Jak to wygląda w praktyce przy zleceniach od klientów, opisujemy w tekście klient nie płaci freelancerowi.

Termin 1 rok – przewóz, spedycja, najem, rękojmia

Roczne terminy dotyczą sytuacji, w których stan rzeczy trzeba ustalić szybko, zanim dowody znikną:

• przewóz osób – rok od wykonania przewozu (art. 778 KC), np. roszczenie pasażera wobec przewoźnika autobusowego,
• przewóz rzeczy – rok od dostarczenia przesyłki (art. 792 KC), a przy utracie lub opóźnieniu – od dnia, w którym miała być dostarczona,
• spedycja – rok (art. 803 KC), z różnym początkiem biegu zależnie od rodzaju roszczenia,
• najem – rok od zwrotu rzeczy dla roszczeń wynajmującego o naprawienie szkody w lokalu oraz roszczeń najemcy o zwrot nakładów lub nadpłaconego czynszu (art. 677 KC). Zaległy czynsz przedawnia się jednak po 3 latach jako świadczenie okresowe,
• rękojmia przy sprzedaży – roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy przedawnia się z upływem roku od stwierdzenia wady (art. 568 § 2 KC). Sama wada musi zostać stwierdzona przed upływem 2 lat od wydania rzeczy, a przy nieruchomości – 5 lat. Gdy kupującym jest konsument, termin nie może skończyć się przed upływem tych 2 lub 5 lat. Przy zakupie towarów przez konsumenta od 2023 r. zamiast rękojmi z KC stosuje się przepisy ustawy o prawach konsumenta. Spory z wykonawcami opisujemy w tekście wykonawca nie usuwa usterek.

Terminy roczne nie przesuwają się na koniec roku. Kończą się w dniu, który datą odpowiada początkowi biegu (art. 112 KC).

Odszkodowania – 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie

Roszczenie o naprawienie szkody z czynu niedozwolonego przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się (albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć) o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia – ale nie później niż 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 1 KC). Wyjątki:

• szkoda wynikła ze zbrodni lub występku – 20 lat od popełnienia przestępstwa, niezależnie od tego, kiedy poszkodowany się o niej dowiedział (art. 442¹ § 2 KC),
• szkoda na osobie – przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i sprawcy (art. 442¹ § 3 KC),
• małoletni poszkodowany – przy szkodzie na osobie nie wcześniej niż 2 lata od uzyskania pełnoletności (art. 442¹ § 4 KC).

Czy terminy z art. 442¹ KC przesuwają się na 31 grudnia, jest sporne – bezpieczniej liczyć je bez tego przesunięcia.

Z tego przepisu najczęściej korzysta się także przy roszczeniach z art. 82 RODO, choć gdy łączy Cię umowa z administratorem danych, możliwe są inne terminy. Więcej piszemy w tekście odszkodowanie za wyciek danych z RODO.

Odszkodowanie za niewykonanie umowy (art. 471 KC) nie ma osobnego terminu – przedawnia się według terminu właściwego dla danej umowy, a gdy go brak, według art. 118 KC.

Jak liczyć termin przedawnienia? Zasada końca roku

Liczenie zawsze przebiega w czterech krokach:

1. Ustal początek biegu. Co do zasady jest to dzień, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 KC) – przy fakturze dzień po terminie płatności. Niektóre przepisy wskazują inny moment: oddanie dzieła, zwrot rzeczy, dowiedzenie się o szkodzie.
2. Dodaj właściwy termin z tabeli.
3. Przesuń koniec na 31 grudnia, jeśli termin wynosi co najmniej 2 lata. Od 9 lipca 2018 r. art. 118 KC stanowi, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata.

Przepis jest umieszczony w art. 118, a jego zdanie zaczyna się od „Jednakże”, więc można go czytać jako dotyczący tylko terminów 6- i 3-letnich. Przeważa jednak pogląd, że obejmuje wszystkie terminy co najmniej 2-letnie, także z przepisów szczególnych (np. art. 554 i 646 KC) – przemawia za tym choćby wzmianka o terminach „krótszych niż dwa lata”, których sam art. 118 nie przewiduje. Sąd Najwyższy przesądził to na razie tylko dla roszczeń stwierdzonych wyrokiem (uchwała z 23 października 2025 r., III CZP 21/25), a przy odszkodowaniach z art. 442¹ KC zdania są podzielone. Jeśli to możliwe, złóż pozew przed dniem wynikającym z samego kalendarza – wtedy spór nie ma znaczenia. 4. Uwzględnij przerwy i zawieszenia (o nich niżej).

Przykłady

Sprawa	Początek biegu	Termin	Koniec przedawnienia
Pożyczka dla znajomego, zwrot do 28.02.2021	01.03.2021	6 lat	31.12.2027
Faktura B2B za roboty budowlane, płatna do 14.04.2025	15.04.2025	3 lata	31.12.2028
Sprzedaż towaru przez hurtownię, faktura płatna do 20.05.2025	21.05.2025	2 lata	31.12.2027
Dzieło (projekt strony) oddane 10.09.2024	10.09.2024	2 lata	31.12.2026
Szkoda w przesyłce dostarczonej 10.02.2026	10.02.2026	1 rok	10.02.2027

Zauważ przykład z dziełem: projekt oddany we wrześniu 2024 r. przedawni się według przeważającego poglądu z końcem 2026 r. Przy wąskim odczytaniu art. 118 KC termin minąłby już 10.09.2026 r., więc z pozwem nie warto czekać do grudnia. Datę dla własnej sprawy najszybciej policzysz w kalkulatorze przedawnienia – narzędzie jest bezpłatne.

Co przerywa, a co wstrzymuje przedawnienie?

Przerwanie oznacza, że termin biegnie od nowa (art. 124 § 1 KC). Zgodnie z art. 123 § 1 KC bieg przedawnienia przerywa:

• każda czynność przed sądem lub komornikiem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia – przede wszystkim pozew (także w EPU) i wniosek egzekucyjny,
• uznanie roszczenia przez dłużnika – wyraźne („potwierdzam dług”) albo dorozumiane, np. prośba o rozłożenie na raty.

Jeśli przerwę spowodował pozew, nowy termin zaczyna biec dopiero po zakończeniu postępowania (art. 124 § 2 KC).

Zawieszenie (wstrzymanie) oznacza, że termin stoi w miejscu, a potem biegnie dalej. Tak działają m.in. mediacja i zawezwanie do próby ugodowej (art. 121 pkt 5 i 6 KC) – od 30 czerwca 2022 r. one już nie przerywają przedawnienia. Co zrobić, gdy dłużnik zmarł, opisujemy w tekście dłużnik zmarł – dług od spadkobierców. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się też albo ulega zawieszeniu m.in. między małżonkami w czasie trwania małżeństwa i przez czas działania siły wyższej (art. 121 KC).

Nie przerywa przedawnienia wezwanie do zapłaty, telefon, e-mail ani wpis do rejestru dłużników. Wezwanie do zapłaty od prawnika za 99 zł warto wysłać, bo często kończy sprawę bez sądu i jest potrzebne przed pozwem, ale nie zatrzyma upływu terminu.

Co zrobić, gdy termin się kończy?

Jeśli do końca przedawnienia zostało kilka miesięcy, plan jest prosty:

1. Sprawdź datę w tabeli lub w kalkulatorze i przyjmij krótszy wariant, gdy kwalifikacja umowy jest niepewna.
2. Spróbuj uzyskać od dłużnika pisemne uznanie długu, np. porozumienie ratalne – przerwie ono bieg przedawnienia.
3. Jeśli dłużnik milczy, złóż pozew przed upływem terminu. Nadanie pozwu w placówce Poczty Polskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 165 § 2 KPC). Pamiętaj, że w EPU można dochodzić tylko roszczeń wymagalnych w ciągu 3 lat przed wniesieniem pozwu (art. 505²⁹ᵃ KPC).

Pozew można cofnąć, gdy dłużnik zapłaci, a przedawnienia nie da się odwrócić. Co dzieje się po złożeniu pozwu, opisujemy w tekście jak przebiega sprawa o zapłatę. Koszty postępowania opisuje poradnik ile kosztuje pozew o zapłatę. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł, bez wizyt w kancelarii – wystarczy opisać sprawę w kreatorze online.

Podsumowanie

Terminy przedawnienia roszczeń zależą od rodzaju roszczenia, a nie od tego, czy masz fakturę. Zasada ogólna z art. 118 KC to 6 lat, a dla działalności gospodarczej i świadczeń okresowych 3 lata. Sprzedaż w ramach przedsiębiorstwa, dzieło i usługi świadczone zawodowo przedawniają się po 2 latach, a przewóz, spedycja i roszczenia z najmu liczone od zwrotu rzeczy – po roku. Odszkodowania z czynu niedozwolonego przedawniają się po 3 latach od dowiedzenia się o szkodzie, z limitem 10 lat. Terminy co najmniej 2-letnie kończą się 31 grudnia (przy terminach szczególnych według przeważającego poglądu), a bieg przedawnienia przerywa pozew lub uznanie długu – nie wezwanie do zapłaty. Gdy nie masz pewności, policz termin w bezpłatnym kalkulatorze na Pozywacz.pl i działaj z zapasem.