W skrócie
Akt notarialny, w którym dłużnik poddaje się egzekucji, jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 4–6 KPC) – gdy dłużnik nie zapłaci, wierzyciel nie pozywa, tylko składa do sądu wniosek o klauzulę wykonalności (opłata 50 zł) i idzie do komornika. Akt musi wskazywać kwotę i termin zapłaty (albo zdarzenie, od którego zależy zapłata), a przy poddaniu się egzekucji do określonej kwoty – maksymalną kwotę, zdarzenie uruchamiające egzekucję i termin, do którego można żądać klauzuli. Maksymalną taksę notariusz liczy od wartości według § 3 rozporządzenia, np. do 910 zł netto przy 50 000 zł.
- Akt z poddaniem się egzekucji to tytuł egzekucyjny bez procesu – brakuje mu tylko klauzuli wykonalności nadawanej przez sąd rejonowy na wniosek wierzyciela.
- Przy egzekucji „do kwoty” (art. 777 § 1 pkt 5 KPC) akt musi wskazywać termin, do którego wierzyciel może wystąpić o klauzulę – po jego upływie akt traci tę funkcję.
- Wniosek o klauzulę do aktu notarialnego kosztuje 50 zł (art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych).
- Dłużnik może się bronić powództwem z art. 840 KPC i kwestionować samo istnienie długu, bo akt notarialny nie jest wyrokiem.
- Taksa notarialna jest maksymalna (np. 1170 zł netto przy 100 000 zł) i podlega negocjacji; do tego VAT i wypisy.
Stan prawny na 6 października 2026.
Akt notarialny z poddaniem się egzekucji to umowna „droga na skróty” do komornika. Dłużnik oświadcza u notariusza, że w razie braku zapłaty pozwala prowadzić przeciwko sobie egzekucję. Taki akt jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 4–6 KPC). Gdy dłużnik nie zapłaci, wierzyciel nie składa pozwu, tylko wniosek o klauzulę wykonalności (50 zł), a z tytułem wykonawczym idzie do komornika. Zamiast procesu wystarcza krótkie postępowanie o nadanie klauzuli.
To jedno z najmocniejszych zabezpieczeń, jakie można wynegocjować przy ugodzie z dłużnikiem albo przy dużym kontrakcie. Poniżej: warianty z art. 777 KPC, termin na klauzulę, koszty u notariusza i ryzyka.
Trzy warianty poddania się egzekucji z art. 777 § 1 KPC
| Przepis | Kiedy stosować | Co musi być w akcie |
|---|---|---|
| art. 777 § 1 pkt 4 KPC | dług już istnieje i ma określoną kwotę (np. ugoda ratalna, cena z umowy sprzedaży) | obowiązek zapłaty określonej sumy (albo wydania rzeczy) i termin wykonania lub zdarzenie, od którego zależy wykonanie |
| art. 777 § 1 pkt 5 KPC | zabezpieczenie przyszłych, zmiennych należności (kredyt kupiecki, umowa ramowa, kontrakt budowlany) | kwota maksymalna wprost albo przez klauzulę waloryzacyjną, zdarzenie uruchamiające egzekucję i termin, do którego wierzyciel może wystąpić o klauzulę |
| art. 777 § 1 pkt 6 KPC | rzecz, wierzytelność lub prawo osoby trzeciej obciążone hipoteką lub zastawem | osoba niebędąca dłużnikiem osobistym poddaje się egzekucji z obciążonego przedmiotu – w granicach aktu z pkt 4 lub 5 |
Oświadczenie można złożyć w akcie obejmującym samą umowę albo w odrębnym akcie (art. 777 § 2 KPC). Wtedy akt musi wskazywać stosunek prawny, z którego wynika dług, datę powstania zobowiązania i jego treść, a przy umowach wzajemnych – także świadczenie wierzyciela i termin jego wykonania. W praktyce wystarczy przyjść do notariusza z umową lub ugodą – akt powinien ją precyzyjnie opisać.
Szczególne ograniczenie dotyczy pożyczek udzielanych osobom fizycznym poza ich działalnością: kwota, do której pożyczkobiorca się poddaje, nie może przekraczać kwoty pożyczki powiększonej o odsetki maksymalne za okres pożyczki, maksymalne odsetki za opóźnienie za okres do 6 miesięcy i limit kosztów pozaodsetkowych (art. 777 § 2¹ KPC), a do wniosku o klauzulę trzeba dołączyć dowód wypłaty pożyczki (art. 781 § 1⁴ KPC).
Termin na klauzulę wykonalności – na co uważać
W wariancie z pkt 5 akt musi zawierać termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli. Ustawa nie podaje jego długości – strony ustalają ją same. Kilka praktycznych zasad:
- Termin dłuższy niż kontrakt. Ustal go z zapasem – np. kilka lat po ostatnim terminie płatności lub po zakończeniu gwarancji. Po jego upływie akt przestaje być „skrótem” i trzeba pozwać w zwykłym trybie.
- Wpisz go w kalendarz. Termin dotyczy złożenia wniosku o klauzulę, nie zakończenia egzekucji.
- Nie myl go z przedawnieniem. Akt notarialny nie jest wyrokiem, więc nie korzysta z 6-letniego terminu z art. 125 KC. Dług przedawnia się według swojego terminu (np. co do zasady 3 lata przy działalności gospodarczej), a sąd odmówi klauzuli, gdy z okoliczności sprawy i treści tytułu wynika, że roszczenie się przedawniło (art. 782¹ § 1 pkt 2 KPC). Datę przedawnienia sprawdzisz w kalkulatorze przedawnienia.
W wariancie z pkt 4 akt wskazuje termin zapłaty (np. harmonogram rat). Gdy minie, wierzyciel może od razu wnioskować o klauzulę.
Zdarzenie zamiast terminu – pułapka z art. 786 KPC
Jeśli egzekucja zależy od zdarzenia, które ma udowodnić wierzyciel (np. „niezapłacenie faktury w terminie”, „odstąpienie od umowy”), sąd nada klauzulę dopiero po przedstawieniu dowodu tego zdarzenia w formie dokumentu urzędowego albo prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC). Zwykły e-mail czy faktura nie wystarczą.
Dlatego dobrze napisany akt:
- opiera egzekucję na terminie tam, gdzie to możliwe,
- jeśli potrzebne jest zdarzenie – wskazuje takie, które łatwo udokumentować (np. wezwanie do zapłaty z podpisem notarialnie poświadczonym i dowodem doręczenia),
- precyzyjnie określa stosunek prawny i kwotę, żeby sąd nie miał wątpliwości, co obejmuje tytuł.
Treść warto uzgodnić z notariuszem przed wizytą – to on czuwa nad formą, ale nie reprezentuje interesów wierzyciela.
Ile kosztuje akt notarialny z poddaniem się egzekucji
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566) nie przewiduje dla tej czynności osobnej stawki. Stosuje się więc stawkę ogólną z § 3 (§ 5), liczoną od wartości przedmiotu – zwykle od kwoty, do której dłużnik się poddaje. To stawki maksymalne – notariusz może pobrać mniej.
| Kwota w akcie | Maksymalna taksa netto (§ 3) |
|---|---|
| 10 000 zł | 310 zł |
| 30 000 zł | 710 zł |
| 50 000 zł | 910 zł |
| 100 000 zł | 1170 zł |
| 500 000 zł | 2770 zł |
Do taksy dolicza się 23% VAT i wypisy (do 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę, § 12). Jeśli oświadczenie jest częścią aktu z inną czynnością główną (np. umową sprzedaży), a ma charakter czynności ubocznej wobec tej samej umowy między tymi samymi osobami, stosuje się stawkę dla czynności głównej (§ 11 ust. 1) – w praktyce zapytaj notariusza, jak rozliczy taki akt. Kto płaci – strony ustalają; zwykle koszt przerzuca się na dłużnika w umowie lub ugodzie.
Później dochodzi 50 zł opłaty sądowej od wniosku o klauzulę (art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) i koszty komornicze.
Kiedy żądać poddania się egzekucji
- Ugoda ratalna. Dłużnik prosi o rozłożenie długu na raty? Warunkiem może być akt z pkt 4 z harmonogramem i klauzulą o natychmiastowej wymagalności całości przy opóźnieniu. Pisemne uznanie długu przerywa przedawnienie, ale nie daje tytułu egzekucyjnego – akt notarialny daje.
- Duże kontrakty i sprzedaż z odroczoną płatnością. Przy kredycie kupieckim lub umowie ramowej sprawdza się pkt 5 z kwotą maksymalną. W kontraktach budowlanych zabezpieczenie zapłaty warto dobrać razem z resztą umowy – podpowiada to darmowy poradnik o bezpiecznej umowie z wykonawcą przygotowany przez Pozywacz.pl.
- Najem okazjonalny i instytucjonalny. Tu oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego o poddaniu się egzekucji i zobowiązaniu do opróżnienia lokalu jest obowiązkowym załącznikiem umowy (art. 19a ust. 2 pkt 1 i art. 19f ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów). Uwaga: dotyczy ono wydania lokalu, a nie zaległego czynszu – na czynsz potrzebny jest osobny tytuł, np. nakaz zapłaty albo odrębne poddanie się egzekucji co do kwoty. Więcej w tekście o tym, co zrobić, gdy najemca nie płaci czynszu.
- Pożyczki prywatne – z limitem z art. 777 § 2¹ KPC.
Wskazówka dla wierzyciela: jeśli dłużnik jest w związku małżeńskim, poproś, aby małżonek wyraził w akcie zgodę na zaciągnięcie zobowiązania. Taki dokument pozwala później uzyskać klauzulę przeciwko małżonkowi z ograniczeniem do majątku wspólnego (art. 787 KPC).
Jak uzyskać klauzulę i wszcząć egzekucję
- Złóż wniosek o nadanie klauzuli wykonalności do sądu rejonowego właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 § 2 KPC) – sąd działa na wniosek (art. 782 § 1 KPC).
- Dołącz wypis aktu, dowód zdarzenia (jeśli akt go wymaga, art. 786 KPC) i opłatę 50 zł.
- Sąd powinien rozpoznać wniosek w ciągu 3 dni (art. 781¹ KPC) – w praktyce to termin instrukcyjny.
- Z tytułem wykonawczym składasz wniosek do komornika – opisujemy to w przewodniku po egzekucji komorniczej.
Jak dłużnik może się bronić (art. 840 KPC)
Akt notarialny nie jest wyrokiem, więc obrona dłużnika jest szersza niż przy nakazie zapłaty. W powództwie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 § 1 pkt 1 KPC) może zaprzeczyć zdarzeniom, na których oparto klauzulę, i zakwestionować samo istnienie obowiązku. Może też powołać się na zdarzenia po powstaniu tytułu, np. spłatę (pkt 2). Samo wniesienie pozwu nie wstrzymuje egzekucji, ale dłużnik może wnosić o jej zawieszenie w ramach zabezpieczenia.
Wniosek: akt notarialny przyspiesza egzekucję, ale nie zastępuje dowodów. Przechowuj umowę, faktury, protokoły odbioru i korespondencję.
Co zrobić, gdy dłużnik nie podpisał aktu notarialnego
Większość faktur nie ma takiego zabezpieczenia. Wtedy droga prowadzi przez wezwanie do zapłaty i pozew. Wezwanie możesz napisać sam – albo zamówić wezwanie do zapłaty za 99 zł, które przygotuje prawnik, a Ty podpiszesz i wyślesz. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł – po uprawomocnieniu się nakazu lub wyroku masz tytuł egzekucyjny tak samo jak z aktu, tylko później. Jeśli dłużnik zwleka, a nie chce podpisać aktu, przygotuj pozew online zamiast czekać na kolejne obietnice.
Podsumowanie
- Poddanie się egzekucji w akcie notarialnym (art. 777 § 1 pkt 4–6 KPC) daje wierzycielowi tytuł egzekucyjny bez procesu.
- Przy egzekucji do określonej kwoty (pkt 5) akt musi wskazywać zdarzenie i termin na wniosek o klauzulę – ustal go z zapasem.
- Gdzie się da (pkt 4), opieraj egzekucję na terminie; zdarzenie trzeba wykazać dokumentem urzędowym lub z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 KPC).
- Koszt: taksa maksymalna od kwoty (np. 910 zł netto przy 50 000 zł) + VAT i wypisy, potem 50 zł za klauzulę.
- Dłużnik może bronić się powództwem z art. 840 KPC – dokumentuj transakcję tak, jakbyś szedł do sądu.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje akt notarialny z poddaniem się egzekucji?
Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej nie przewiduje osobnej stawki dla tej czynności, więc stosuje się stawkę ogólną liczoną od wartości (§ 3), zwykle od kwoty, do której dłużnik się poddaje. Przy 50 000 zł maksimum to 910 zł netto, przy 100 000 zł – 1170 zł netto. Dochodzi 23% VAT i wypisy (do 6 zł netto za stronę), a notariusz może pobrać mniej.
Czy po akcie notarialnym z poddaniem się egzekucji trzeba iść do sądu?
Nie trzeba wytaczać procesu. Wystarczy wniosek o nadanie klauzuli wykonalności do sądu rejonowego właściwego dla dłużnika (opłata 50 zł). Sąd nie bada, czy dług istnieje, tylko czy akt spełnia wymogi i czy nastąpiło zdarzenie lub termin z aktu – odmówi jednak klauzuli, gdy z okoliczności i treści aktu wynika przedawnienie roszczenia. Z tytułem wykonawczym idzie się do komornika.
Jaki jest termin na nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu?
Przy akcie z art. 777 § 1 pkt 5 KPC (poddanie się egzekucji do określonej kwoty) termin, do którego wierzyciel może wystąpić o klauzulę, musi być wpisany w akt. Przepisy nie podają jego długości – ustalają ją strony. Po jego upływie trzeba dochodzić długu w zwykłym procesie.
Czy dłużnik może się bronić przed egzekucją z aktu notarialnego?
Tak. Może wnieść powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 KPC) i podnieść, że dług nie istnieje, został spłacony albo wygasł. Ponieważ akt notarialny nie jest orzeczeniem sądu, dłużnik może kwestionować sam obowiązek – dlatego warto mieć dobre dokumenty transakcji.
Czy poddanie się egzekucji ma sens przy fakturach B2B?
Ma sens przy większych kontraktach, sprzedaży z odroczonym terminem płatności, ugodach ratalnych i pożyczkach. Przy drobnych fakturach koszt notariusza i formalności zwykle się nie opłaca – wtedy prostszy jest pozew w EPU lub zwykły pozew o zapłatę.