W skrócie
Zawezwanie do próby ugodowej to wniosek do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla dłużnika o wyznaczenie posiedzenia, na którym strony próbują zawrzeć ugodę przed pozwem (art. 184–186 KPC). We wniosku trzeba zwięźle opisać sprawę i przedstawić propozycje ugodowe, a opłata wynosi 120 zł przy wartości do 20 000 zł i 300 zł powyżej (art. 23a ustawy o kosztach sądowych). Ugoda wpisana do protokołu jest tytułem egzekucyjnym – po nadaniu klauzuli wykonalności można z nią iść do komornika.
- Wniosek składa się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika, bez względu na wartość sprawy (art. 185 § 1 KPC).
- Wniosek musi zwięźle oznaczać sprawę i zawierać propozycje ugodowe – inaczej sąd wezwie do uzupełnienia, a potem go zwróci (art. 185 § 1¹ KPC w zw. z art. 130 KPC).
- Opłata stała: 120 zł do 20 000 zł i 300 zł powyżej (art. 23a u.k.s.c.). Po zawarciu ugody sąd zwraca trzy czwarte opłaty, pomniejszone o 30 zł (art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. e i ust. 3 u.k.s.c.).
- Ugoda zawarta przed sądem jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 1 KPC); klauzulę wykonalności nadaje na wniosek sąd, który prowadził postępowanie pojednawcze.
- Zawezwanie nie przerywa przedawnienia – od 30.06.2022 tylko wstrzymuje jego bieg na czas postępowania (art. 121 pkt 6 KC).
Stan prawny na 6 października 2026.
Zawezwanie do próby ugodowej to wniosek do sądu rejonowego właściwego dla dłużnika o wyznaczenie posiedzenia, na którym spróbujecie zawrzeć ugodę, zanim w ogóle powstanie proces (art. 184–186 KPC). Wniosek musi zwięźle opisywać sprawę i zawierać propozycje ugodowe, a kosztuje 120 zł albo 300 zł. Jeśli do ugody dojdzie, sąd wpisuje ją do protokołu i od tej chwili masz tytuł egzekucyjny – taki sam „bilet do komornika” jak wyrok, tylko bez procesu.
Ten tekst opisuje procedurę. Wpływ zawezwania na terminy omawiamy osobno w artykule zawezwanie do próby ugodowej a przedawnienie, a porównanie wszystkich rodzajów ugód – w poradniku ugoda z dłużnikiem.
Kiedy zawezwanie do próby ugodowej ma sens?
Postępowanie pojednawcze opiera się wyłącznie na dobrej woli dłużnika. Sąd nie rozstrzyga sporu, nie przeprowadza dowodów i nie może nikogo zmusić do ugody. Zawezwanie warto więc złożyć, gdy:
- dłużnik nie kwestionuje długu, ale spieracie się o raty, termin albo umorzenie części odsetek,
- dłużnik deklaruje chęć zapłaty, ale nie chce podpisać pisemnego uznania długu,
- zależy Ci na tytule egzekucyjnym bez kosztów i czasu pełnego procesu,
- do przedawnienia zostało dużo czasu, bo na posiedzenie czeka się często kilka miesięcy.
Gdy dłużnik milczy albo twierdzi, że nic nie jest winien, zawezwanie zwykle tylko opóźnia sprawę. Wtedy szybszą drogą jest pozew – w postępowaniu upominawczym, nakazowym albo w EPU. Dodatkowo zawezwanie od 30 czerwca 2022 r. nie przerywa przedawnienia, tylko je wstrzymuje (art. 121 pkt 6 KC). Datę graniczną sprawdzisz w kalkulatorze przedawnienia.
Do jakiego sądu złożyć wniosek?
Zgodnie z art. 185 § 1 KPC wniosek składa się – bez względu na właściwość rzeczową – do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. W praktyce:
| Kim jest dłużnik | Właściwy sąd rejonowy |
|---|---|
| osoba fizyczna, także prowadząca JDG | według miejsca zamieszkania |
| spółka, fundacja, inna osoba prawna | według siedziby z KRS |
| nie da się ustalić właściwości ogólnej | według miejsca zamieszkania albo siedziby wzywającego |
„Bez względu na właściwość rzeczową” oznacza, że nawet przy długu na kilkaset tysięcy złotych, który w procesie rozpoznałby sąd okręgowy, zawezwanie trafia do sądu rejonowego. Przepis nie przewiduje właściwości przemiennej, np. według miejsca wykonania umowy – liczy się adres dłużnika. Przy kilku dłużnikach z różnymi adresami część sądów dopuszcza wybór sądu właściwego dla jednego z nich (art. 43 § 1 KPC), ale praktyka nie jest jednolita.
Co wpisać we wniosek o zawezwanie do próby ugodowej?
Wniosek to pismo procesowe, więc musi spełniać ogólne wymogi KPC, a dodatkowo te z art. 185 § 1¹ KPC. Wzór powinien zawierać:
- Oznaczenie sądu – np. „Sąd Rejonowy dla … Wydział Cywilny”. Jeśli obie strony są przedsiębiorcami, a spór dotyczy ich działalności gospodarczej, sprawą zajmie się zwykle wydział gospodarczy – nie każdy sąd rejonowy go ma, więc sprawdź, który wydział gospodarczy obejmuje adres dłużnika.
- Strony – Ty jako wzywający i dłużnik jako przeciwnik, z pełnymi nazwami i adresami. Przy firmach podaj NIP lub numer KRS – ułatwia to doręczenie.
- Tytuł pisma – „Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej”.
- Wartość przedmiotu sporu – kwota, której dotyczy sprawa (art. 126¹ KPC). Od niej zależy opłata.
- Zwięzłe oznaczenie sprawy – skąd wziął się dług: umowa, numery i daty faktur, kwoty, terminy płatności, ewentualne wpłaty częściowe.
- Propozycje ugodowe – konkretne, np. „zapłata 18 000 zł w sześciu miesięcznych ratach po 3 000 zł, płatnych do 10. dnia miesiąca, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie zwłoki”. Ogólnik „wnoszę o zawarcie ugody” nie wystarczy.
- Podpis wzywającego albo pełnomocnika.
- Załączniki – dowód uiszczenia opłaty, odpis wniosku dla przeciwnika (art. 128 KPC), pełnomocnictwo, jeśli działa pełnomocnik. Faktury i korespondencję warto dołączyć, choć sąd nie ocenia dowodów.
Wniosek bez opisu sprawy lub bez propozycji ugodowych sąd potraktuje jak pismo z brakami formalnymi: wezwie do uzupełnienia w terminie tygodnia, a gdy braki nie zostaną usunięte – zwróci go (art. 185 § 1¹ zd. 2 w zw. z art. 130 KPC). Zwrócony wniosek nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
Propozycje dobrze przemyśl. Dłużnik zobaczy je przed posiedzeniem, więc jeśli zaproponujesz od razu dużą obniżkę, trudno będzie potem wrócić do pełnej kwoty. Warto też wcześniej policzyć należne odsetki, np. w kalkulatorze odsetek ustawowych, żeby wiedzieć, z czego ewentualnie rezygnujesz.
Ile kosztuje zawezwanie do próby ugodowej?
W sprawach o prawa majątkowe, czyli m.in. o zapłatę, opłatę stałą określa art. 23a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych:
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata od wniosku |
|---|---|
| do 20 000 zł | 120 zł |
| powyżej 20 000 zł | 300 zł |
Jeśli w postępowaniu dojdzie do ugody, sąd z urzędu zwraca trzy czwarte uiszczonej opłaty (art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. e u.k.s.c.), ale zwrot obniża się o opłatę minimalną 30 zł (art. 79 ust. 3). Przy opłacie 120 zł odzyskasz więc 60 zł, przy 300 zł – 195 zł. Zwrotu nie ma, gdy sąd uzna ugodę za niedopuszczalną.
Nieobecność na posiedzeniu też ma swoją cenę. Gdy nie stawi się wzywający, sąd na żądanie przeciwnika obciąży go kosztami próby ugodowej (art. 186 § 1 KPC). Gdy bez usprawiedliwienia nie stawi się dłużnik, a Ty wniesiesz potem w tej sprawie pozew, sąd na Twoje żądanie uwzględni koszty zawezwania w orzeczeniu kończącym sprawę (art. 186 § 2 KPC). Porównanie z kosztami procesu znajdziesz w poradniku ile kosztuje pozew o zapłatę.
Jak wygląda posiedzenie pojednawcze?
Sąd doręcza dłużnikowi odpis wniosku i wzywa obie strony na posiedzenie. Postępowanie prowadzi jeden sędzia (art. 185 § 2 KPC). Przewodniczący może też zarządzić posiedzenie zdalne, jeśli pozwala na to charakter czynności (art. 151 § 2 KPC).
Sędzia pyta, czy strony podtrzymują stanowiska i czy widzą możliwość porozumienia. Nie przesłuchuje świadków i nie ocenia, kto ma rację. Możliwe są trzy scenariusze:
- Ugoda – strony uzgadniają treść, często inną niż w pierwotnej propozycji. Osnowę ugody wciąga się do protokołu albo zamieszcza w odrębnym dokumencie stanowiącym załącznik do protokołu, a strony ją podpisują (art. 185 § 3 KPC). Przy posiedzeniu zdalnym sąd stwierdza w protokole niemożność podpisania (na wzór art. 223 § 1 KPC).
- Brak porozumienia – sąd odnotowuje w protokole, że do ugody nie doszło, i postępowanie pojednawcze się kończy.
- Nieobecność dłużnika – skutek jest taki sam jak przy braku porozumienia, z konsekwencjami kosztowymi z art. 186 § 2 KPC.
Sąd nie przyjmie ugody, której treść jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa (art. 184 zd. 2 KPC).
Jak napisać ugodę, żeby dało się ją egzekwować?
Komornik egzekwuje tylko to, co wynika wprost z tytułu. Ugoda „dłużnik spłaci dług w ratach” jest bezużyteczna. Zadbaj, żeby osnowa zawierała:
- dokładną kwotę i walutę, z rozbiciem na należność główną, odsetki i koszty,
- daty płatności każdej raty i numer rachunku,
- odsetki za opóźnienie w razie zwłoki – ustawowe albo, w B2B, odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych,
- klauzulę natychmiastowej wymagalności – np. opóźnienie w zapłacie którejkolwiek raty o ponad 14 dni powoduje wymagalność całej pozostałej kwoty,
- rozstrzygnięcie o kosztach postępowania pojednawczego.
Ugoda wymaga wzajemnych ustępstw (art. 917 KC), więc zwykle oddajesz coś w zamian: odsetki, część kosztów albo czas.
Klauzula wykonalności: co zrobić, gdy dłużnik nie płaci po ugodzie?
Ugoda zawarta przed sądem jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 1 KPC). Żeby skierować ją do komornika, potrzebujesz jeszcze klauzuli wykonalności:
- Złóż wniosek o nadanie klauzuli wykonalności w sądzie, który prowadził postępowanie pojednawcze (art. 781 § 1 KPC). Klauzulę nadaje się na wniosek wierzyciela (art. 782 § 1 KPC).
- Wniosek nie podlega opłacie stałej 50 zł – art. 71 pkt 1 u.k.s.c. wyłącza z niej ugodę sądową. Sąd powinien rozpoznać go niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni (art. 781¹ KPC), choć w praktyce bywa to dłużej.
- Z tytułem wykonawczym (ugoda + klauzula) składasz wniosek do komornika. Jak wygląda dalej egzekucja, opisujemy w przewodniku egzekucja komornicza.
Roszczenie stwierdzone ugodą sądową przedawnia się po 6 latach (art. 125 § 1 KC), a świadczenia okresowe wymagalne w przyszłości – po 3 latach.
Co, jeśli do ugody nie doszło?
Pozostaje proces. W pozwie podajesz informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu (art. 187 § 1 pkt 3 KPC) – nieudane zawezwanie dobrze to dokumentuje. Pamiętaj, że przedawnienie było tylko wstrzymane, a po zakończeniu posiedzenia biegnie dalej, więc nie zwlekaj z pozwem.
Jeśli nie chcesz sam pisać pozwu ani płacić kancelarii za godziny pracy, możesz zamówić pozew o zapłatę przygotowany przez prawnika. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł – opisujesz sprawę online, a gotowe pismo podpisujesz i składasz w sądzie. Gdy dłużnik jeszcze nie dostał formalnego wezwania, tańszym pierwszym krokiem jest wezwanie do zapłaty od Pozywacz.pl za 99 zł, które przygotowuje prawnik, a podpisujesz i wysyłasz Ty.
Podsumowanie
Zawezwanie do próby ugodowej składa się do sądu rejonowego właściwego dla dłużnika (art. 185 § 1 KPC), a wniosek musi zawierać zwięzły opis sprawy i konkretne propozycje ugodowe. Opłata to 120 zł lub 300 zł (art. 23a u.k.s.c.), a po zawarciu ugody wraca jej część. Posiedzenie prowadzi jeden sędzia. Ugoda wpisana do protokołu jest tytułem egzekucyjnym, który po nadaniu klauzuli wykonalności trafia do komornika. Procedura ma sens, gdy dłużnik naprawdę chce się dogadać, a do przedawnienia zostało dużo czasu – zawezwanie tylko wstrzymuje jego bieg. W pozostałych sytuacjach szybszy jest pozew.
Najczęstsze pytania
Do jakiego sądu złożyć wniosek o zawezwanie do próby ugodowej?
Do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika – przy osobie fizycznej zwykle według miejsca zamieszkania, przy spółce według siedziby (art. 185 § 1 KPC). Nie ma znaczenia wartość sprawy, więc sąd rejonowy rozpozna wniosek także wtedy, gdy pozew trafiłby do sądu okręgowego. Dopiero gdy nie da się ustalić tej właściwości, wniosek składa się do sądu właściwego dla wzywającego.
Co musi zawierać wniosek o zawezwanie do próby ugodowej?
Poza elementami każdego pisma procesowego (sąd, strony, podpis, wartość przedmiotu sporu) wniosek musi zwięźle oznaczać sprawę i zawierać propozycje ugodowe (art. 185 § 1¹ KPC). Do wniosku dołącza się odpis dla przeciwnika i dowód uiszczenia opłaty. Brak propozycji ugodowych to brak formalny – nieuzupełniony w terminie skutkuje zwrotem wniosku.
Co się dzieje, gdy dłużnik nie przyjdzie na posiedzenie pojednawcze?
Do ugody nie dochodzi, a sąd odnotowuje to w protokole i postępowanie pojednawcze się kończy. Sąd nie może zmusić dłużnika do ugody ani go ukarać, ale jeśli nie stawił się bez usprawiedliwienia, a Ty wniesiesz potem pozew w tej sprawie, sąd na Twoje żądanie uwzględni koszty próby ugodowej w orzeczeniu kończącym sprawę (art. 186 § 2 KPC).
Czy ugoda zawarta przed sądem wystarczy do egzekucji komorniczej?
Tak, ale dopiero po nadaniu jej klauzuli wykonalności. Ugoda sądowa jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 1 KPC), a klauzulę nadaje na wniosek wierzyciela sąd, przed którym zawarto ugodę. Z tytułem wykonawczym składasz wniosek do komornika.
Czy zawezwanie do próby ugodowej przerywa przedawnienie?
Nie. Od 30 czerwca 2022 r. zawezwanie tylko wstrzymuje bieg przedawnienia na czas postępowania pojednawczego (art. 121 pkt 6 KC), a potem termin biegnie dalej. Jeśli przedawnienie jest blisko, bezpieczniejszy jest pozew albo uznanie długu przez dłużnika.