Zlecenie przez platformę freelance – kto jest Twoim dłużnikiem?

Przy zleceniu przez platformę freelance Twoim dłużnikiem jest ten podmiot, z którym według regulaminu i faktycznego przebiegu współpracy zawarłeś umowę. Gdy platforma tylko łączy strony i obsługuje płatności, dłużnikiem jest klient. Gdy platforma sama kupuje Twoją usługę i odsprzedaje ją klientowi – dłużnikiem jest platforma. Osobną sprawą są pieniądze zablokowane w depozycie (escrow): jeśli klient je wpłacił, a platforma nie wypłaca, roszczenie o wypłatę kierujesz do platformy.

Ten tekst uzupełnia poradnik klient nie płaci freelancerowi – co robić krok po kroku i odpowiada na jedno pytanie: kogo wzywać i pozwać, gdy zlecenie przyszło przez serwis pośredniczący.

Dlaczego przy platformie trzeba najpierw ustalić dłużnika?

Jeśli pozwiesz platformę, która według regulaminu nie jest stroną umowy, sąd oddali powództwo z powodu braku legitymacji biernej, a Ty poniesiesz koszty i stracisz czas. Jeśli pozwiesz klienta, który zapłacił już platformie upoważnionej według regulaminu do przyjmowania płatności, ten podniesie, że swoje świadczenie spełnił.

Ciężar udowodnienia, kto jest Twoim kontrahentem, spoczywa na Tobie (art. 6 KC). Ogólne zasady oznaczania pozwanego – spółka, JDG, wspólnicy – opisujemy w tekście kogo pozwać o zapłatę.

Regulamin platformy – pośrednik czy strona umowy?

Regulamin platformy to wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 KC. Wiąże Cię, jeśli został Ci doręczony przed zawarciem umowy, a w przypadku wzorca elektronicznego – udostępniony tak, żebyś mógł go zapisać i odtworzyć (art. 384 § 1 i § 4 KC). Jeśli regulamin wyznacza też treść Twojej umowy z klientem, a w indywidualnych ustaleniach umówiliście się inaczej, pierwszeństwo ma umowa (art. 385 § 1 KC).

Platformy działają w kilku modelach, a ten sam serwis może zmienić model przy aktualizacji regulaminu.

Model	Kto jest stroną umowy z Tobą	Kogo wzywasz do zapłaty
Tablica ogłoszeń / giełda zleceń (płatność poza platformą)	klient	klient
Pośrednik z obsługą płatności i depozytem (escrow)	klient; platforma przechowuje środki	klient – o wynagrodzenie; platforma – o wypłatę środków już wpłaconych
Platforma kupuje usługę i odsprzedaje ją klientowi	platforma	platforma
Serwis „fakturowania bez firmy” (umowa o dzieło lub zlecenie z pośrednikiem)	najczęściej pośrednik	najczęściej pośrednik

W modelu „fakturowania bez firmy” sprawdź też, czy umowa z pośrednikiem nie uzależnia wypłaty Twojego wynagrodzenia od zapłaty przez klienta – od tego zależy, kiedy roszczenie wobec pośrednika staje się wymagalne.

Po czym poznać, kto jest Twoim kontrahentem?

Sprawdź po kolei:

1. Postanowienia regulaminu o stronach umowy. Szukaj zdań w rodzaju „serwis nie jest stroną umów zawieranych między użytkownikami” albo przeciwnie – „usługodawca świadczy usługi na rzecz serwisu”.
2. Na kogo wystawiasz fakturę lub rachunek. Nabywca na fakturze to mocna wskazówka, choć nie przesądza sprawy.
3. Kto ustala cenę i przyjmuje zamówienie. Jeśli platforma sama wycenia projekt, przydziela Ci go i rozlicza się z Tobą niezależnie od tego, czy klient zapłacił, przemawia to za jej rolą strony.
4. Skąd przychodzą pieniądze. Przelew od platformy nie musi oznaczać, że to ona jest dłużnikiem – może wypłacać środki klienta.
5. Kto akceptuje pracę. Akceptacja przez klienta w panelu to typowy element modelu pośrednictwa.

Zrób zrzut lub zapisz w PDF wersję regulaminu obowiązującą w dniu przyjęcia zlecenia, a także historię zamówienia, wiadomości i potwierdzenia przesłania plików. Konto może zostać zablokowane razem z dowodami. Jak wykazać umowę, której nie spisaliście w jednym dokumencie, wyjaśniamy w tekście freelancer bez pisemnej umowy – czy może pozwać klienta, a o zabezpieczaniu materiału przed sporem piszemy w poradniku jak przygotować dowody do pozwu, zanim minie termin płatności.

Escrow – czyje są pieniądze w depozycie?

W modelu z depozytem klient wpłaca wynagrodzenie do platformy przed rozpoczęciem pracy lub etapu, a platforma zwalnia je na Twoją rzecz po akceptacji albo po upływie terminu na zgłoszenie zastrzeżeń. Kluczowe są dwie sytuacje:

• Klient zasilił depozyt, warunki wypłaty zostały spełnione, a platforma nie wypłaca – to spór z platformą. Opierasz się na regulaminie, który określa warunki zwolnienia środków. Jeśli platforma działa jako podmiot, który przyjął pieniądze na Twoją rzecz, może mieć zastosowanie zasada, że przyjmujący zlecenie wydaje to, co uzyskał dla dającego zlecenie (art. 740 KC, stosowany odpowiednio do umów o świadczenie usług na podstawie art. 750 KC) – zależy to jednak od konstrukcji regulaminu.
• Klient nie zasilił depozytu albo wycofał środki, a Ty pracę wykonałeś – roszczenie o wynagrodzenie co do zasady kierujesz do klienta.

Praktyczna rada na przyszłość: nie zaczynaj kolejnego etapu, dopóki klient nie zasili depozytu. To najprostsza ochrona, jaką daje taki model.

Procedura sporna na platformie czy sąd?

Większość platform ma wewnętrzny system zgłaszania sporów: zespół serwisu analizuje korespondencję i pliki, a potem decyduje, komu przypadną środki z depozytu. Warto z niego skorzystać, ale pamiętaj o ograniczeniach:

• Decyzja platformy nie jest wyrokiem. Wiąże strony tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to regulamin, i co do zasady nie zamyka drogi sądowej.
• Procedura obejmuje zwykle tylko kwotę w depozycie. Prace dodatkowe zlecone „na boku” lub nieopłacone etapy często są poza jej zakresem.
• Przedawnienie biegnie dalej. Przerywa je m.in. pozew lub uznanie długu (art. 123 § 1 KC). Wewnętrzna procedura platformy co do zasady nie jest mediacją objętą art. 121 pkt 5 KC. Przy freelancingu termin bywa krótki – 2 lata dla dzieła (art. 646 KC, liczone od oddania dzieła) i dla wynagrodzenia osób zawodowo świadczących usługi (art. 751 pkt 1 KC); w innych przypadkach co do zasady 3 lata (art. 118 KC). Czy dwuletni termin przesuwa się na koniec roku, jest sporne – bezpieczniej pozwać przed datą kalendarzową. Datę sprawdzisz w kalkulatorze przedawnienia.

Zapis na sąd polubowny i wybór sądu w regulaminie

Niektóre regulaminy przewidują arbitraż albo wyłączną właściwość sądu w państwie siedziby platformy. Zapis na sąd polubowny musi spełniać wymagania formy z art. 1162 KPC. Jeśli spór objęty skutecznym zapisem trafi do sądu państwowego, a pozwany podniesie zarzut zapisu przed wdaniem się w spór co do istoty, sąd odrzuci pozew (art. 1165 § 1 KPC). Wobec konsumenta zapis na sąd polubowny może być zawarty dopiero po powstaniu sporu, w formie pisemnej (art. 1164¹ KPC). Klauzule o wyborze sądu między przedsiębiorcami mogą być skuteczne: w sprawach krajowych umowa o właściwość miejscową wymaga formy pisemnej (art. 46 § 1 KPC), a w sprawach transgranicznych w UE – formy z art. 25 rozporządzenia Bruksela I bis, które za równoważną z pisemną uznaje komunikację elektroniczną pozwalającą trwale zapisać umowę. Czytaj je przed pozwem. Wobec konsumenta takie klauzule działają tylko w wąskich przypadkach (art. 19 tego rozporządzenia).

Kiedy pozwać klienta, a kiedy platformę?

Zasada jest prosta: pozywasz tego, kto jest Ci winien konkretne świadczenie.

• Klienta – gdy to on jest stroną umowy, a nie zapłacił wynagrodzenia (nie zasilił depozytu, zapłacił tylko część, zlecił prace poza platformą).
• Platformę – gdy jest stroną umowy (model odsprzedaży) albo gdy przechowuje środki należne Ci według regulaminu i ich nie wypłaca.
• Oba podmioty – gdy roszczenia mają różne podstawy (np. platforma blokuje środki z jednego etapu, a klient nie zapłacił za drugi). To dwa odrębne roszczenia; pozwanie obu jako dłużników solidarnych wymaga podstawy w umowie lub ustawie.

Zanim pozwiesz, wyślij wezwanie do zapłaty. Pozew musi zawierać informację, czy strony próbowały rozwiązać spór polubownie (art. 187 § 1 pkt 3 KPC), a zgłoszenie sporu w panelu platformy możesz w nim opisać. Wezwanie kieruj do podmiotu ustalonego wyżej – klienta albo platformy – i powołaj w nim konkretne postanowienia regulaminu. Jeśli nie wiesz, jak sformułować żądanie, możesz zamówić wezwanie do zapłaty za 99 zł – prawnik przygotuje je w około 24 godziny, a Ty je podpisujesz i wysyłasz.

Klient lub platforma z zagranicy

Gdy platforma lub klient mają siedzibę poza Polską, trzeba jeszcze ustalić, który sąd jest właściwy i jakie prawo stosować. Przy kliencie z UE w grę wchodzą m.in. europejski nakaz zapłaty i postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, a przy kontrahencie spoza UE – zwykle postępowanie w jego państwie. Szczegóły i porównanie ścieżek znajdziesz w tekście zagraniczny kontrahent nie płaci. Pamiętaj, że klauzula w regulaminie platformy może dotyczyć Twojego sporu z platformą, a niekoniecznie sporu z klientem.

Co daje rozporządzenie P2B?

Rozporządzenie (UE) 2019/1150, tzw. P2B, reguluje relacje między platformami pośredniczącymi a użytkownikami biznesowymi z siedzibą lub miejscem pobytu w UE, którzy za ich pośrednictwem oferują towary lub usługi konsumentom w UE (art. 1 ust. 2). Użytkownikiem biznesowym może być także osoba fizyczna działająca zawodowo, czyli freelancer. W uproszczeniu rozporządzenie przewiduje m.in.:

• jasne i dostępne warunki korzystania z usługi oraz powiadomienie o ich zmianie z wyprzedzeniem co do zasady co najmniej 15 dni (art. 3),
• uzasadnienie ograniczenia lub zawieszenia konta najpóźniej w chwili, gdy staje się skuteczne, oraz co do zasady 30 dni uprzedzenia przy całkowitym zakończeniu współpracy, z wyjątkami m.in. przy wielokrotnym naruszaniu regulaminu (art. 4),
• wewnętrzny system rozpatrywania skarg i wskazanie co najmniej dwóch mediatorów (art. 11 i 12) – tych obowiązków nie mają platformy będące małymi przedsiębiorstwami (poniżej 50 pracowników i do 10 mln euro obrotu lub sumy bilansowej).

Jeśli Twoimi klientami są wyłącznie firmy, rozporządzenie może nie mieć zastosowania. Nie jest podstawą żądania wynagrodzenia, ale pomaga, gdy platforma bez wyjaśnienia zablokowała konto ze środkami.

Podsumowanie

Przy zleceniu przez platformę zacznij od regulaminu i dokumentów zamówienia: ustal, czy platforma tylko pośredniczy, czy sama jest stroną umowy, i czy pieniądze trafiły do depozytu. Wynagrodzenia dochodzisz od kontrahenta, a wypłaty środków z depozytu – od platformy. Procedura sporna w serwisie bywa szybka, ale nie zatrzymuje przedawnienia – gdy wezwanie nie pomoże, złóż pozew przed upływem terminu. Na Pozywacz.pl prawnik przygotuje pozew o zapłatę w ciągu 7 dni za stałe 299 zł. Wystarczy opisać sprawę w kreatorze pozwu online i dołączyć regulamin platformy, historię zamówienia oraz korespondencję.